Silikozis Aylığı Nedir? 2026 Başvuru Şartları ve Güncel Maaş Tutarları
Silikozis aylığı, özellikle kot kumlama, maden ocakları, diş teknisyenliği ve cam sanayii gibi yüksek riskli iş kollarında çalışan vatandaşlarımızın soludukları silika tozu nedeniyle yakalandıkları meslek hastalığına binaen verilen bir sosyal destektir. Akciğerlerde geri dönüşü olmayan hasarlar bırakan bu hastalık, kişinin çalışma gücünü ciddi oranda kısıtladığı için devlet tarafından 2022 sayılı kanun kapsamında özel bir koruma altına alınmıştır.
İçindekiler
Bu kapsamlı rehberde, silikozis aylığı hakkındaki tüm yasal süreçleri, 2026 yılı güncel ödeme tutarlarını ve hak sahiplerinin dikkat etmesi gereken kritik noktaları inceleyeceğiz.
Silikozis Aylığı Alma Şartları Nelerdir?
Sosyal güvenlik sistemimizde bu aylıktan yararlanabilmek için belirli bürokratik ve tıbbi kriterlerin bir arada bulunması şarttır. Engelliler.net.tr okurları için bu şartları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Hastalık Tanısı ve Rapor Oranı: Tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile meslekte kazanma gücünü en az %15 oranında kaybetmiş olmak gerekir.
- Meslek Hastalığı Tespiti: Hastalığın, silika tozuna maruz kalınan bir iş kolunda çalışırken edinildiğinin belgelenmesi hayati önem taşır.
- Gelir Kriteri (Muhtaçlık Sınırı): Hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin, net asgari ücretin 1/3’ünden az olması gerekir. 2026 yılı için belirlenen asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamalarda bu sınır yaklaşık 9.358 TL civarındadır.
- Sosyal Güvence Durumu: Bu yardım, genellikle sigortasız veya kayıt dışı çalışırken bu hastalığa yakalanan, SGK üzerinden maluliyet aylığı alamayan kişilere yöneliktir.
2026 Silikozis Aylığı Ne Kadar Oldu?
Aylık tutarları, hastanın sağlık raporundaki iş gücü kaybı oranına göre belirlenir. Memur maaş katsayılarına endeksli olan bu ödemeler, 2026 yılı itibarıyla güncellenmiştir. Aşağıdaki tablo, engel oranlarına göre alınacak net tutarları göstermektedir:
Güncel Maaş Tablosu
| Engel Grubu / Derecesi | İş Gücü Kayıp Oranı | 2026 Güncel Aylık Tutarı |
| Hafif Derece Silikozis | %15 – %34 Arası | 11.027,12 TL |
| Orta Derece Silikozis | %35 – %54 Arası | 12.602,43 TL |
| Ağır Derece Silikozis | %55 ve Üzeri | 14.042,70 TL |
Not: Belirtilen rakamlar 2026 yılının ilk altı ayı için geçerli olup, Temmuz ayındaki katsayı artışıyla birlikte yeniden yükselecektir.
Silikozis Aylığı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Hali hazırda bir dosyası olan veya yeni rapor alan vatandaşlarımızın izlemesi gereken yol haritası şöyledir:
- Raporun Güncellenmesi: Hastalığın ilerlemesi durumunda (örneğin %20 olan raporun %60’a çıkması), maaşın en üst dilimden ödenmesi için raporun yenilenmesi gerekir.
- Vakıf Başvurusu: İkamet edilen bölgedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına (SYDV) şahsen veya vasi aracılığıyla başvurulmalıdır.
- Gerekli Belgeler: T.C. kimlik kartı aslı, güncel sağlık kurulu raporu ve ikametgah belgesi yeterlidir.
Hak Sahipliği ve Vefat Durumu
Silikozis aylığı alan bir vatandaşımız vefat ettiğinde, bu hak tamamen ortadan kalkmaz. Sosyal devlet ilkesi gereği, geride kalan aile bireylerinin mağdur olmaması için aylık transferi yapılır:
- Eşlere Yapılan Ödeme: Vefat eden kişinin eşi, sigortalı bir işte çalışmıyorsa maaşın belirli bir oranını (genelde %75) almaya devam eder.
- Çocukların Durumu: Erkek çocuklar 18 yaşına (okuyorlarsa 25) kadar, kız çocuklar ise evlenene dek bu haktan yararlanabilir. Engelli çocuklar için yaş sınırı yoktur.
Hastalığın Takibi ve Sağlık Hizmetleri
Silikozis, tedavisi olmayan ancak kontrol altında tutulması gereken ilerleyici bir hastalıktır. Silikozis aylığı alan bireyler, aynı zamanda 60/c-1 (eski yeşil kart) kapsamında devletin sunduğu sağlık hizmetlerinden, ilaç ve cihaz (oksijen tüpü, nebülizör vb.) desteğinden ücretsiz yararlanma hakkına sahiptir.
Önemli Hatırlatmalar ve Tavsiyeler
Rapor Yenileme Süreci: Süreli raporu olanların, rapor bitiminden en az 1 ay önce hastane randevularını alması maaşın kesilmemesi için kritiktir.
Hane Geliri Değişikliği: Hane içindeki kişi sayısı değiştiğinde (evlilik, doğum, taşınma) veya gelir arttığında SYDV’ye bilgi verilmesi şarttır. Aksi takdirde yersiz ödeme faiziyle geri istenebilir.
Silikozis Aylığı ile Malulen Emeklilik Arasındaki Farklar
Birçok vatandaşımız silikozis aylığı ile SGK üzerinden bağlanan malulen emekli aylığını birbirine karıştırmaktadır. Aradaki farkı bilmek, hangi kanaldan başvuru yapacağınızı netleştirir.
| Özellik | Silikozis Aylığı (2022 Sayılı Kanun) | Malulen Emeklilik (4A/4B/4C) |
| Sigorta Şartı | Sigortasız çalışanlar veya primi yetmeyenler. | En az 10 yıl sigorta ve 1800 gün prim. |
| Kayıp Oranı | En az %15 iş gücü kaybı yeterlidir. | En az %60 iş gücü kaybı gerekir. |
| Gelir Testi | Hane gelir şartı aranır (Muhtaçlık sınırı). | Gelir şartı aranmaz, prim esas alınır. |
| Maaş Kaynağı | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. | Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK). |
Görüldüğü üzere, silikozis aylığı daha düşük engel oranlarında dahi (%15) bağlanabilirken; malulen emeklilik için çok daha ağır bir tablo ve prim şartı aranmaktadır. Eğer yeterli priminiz varsa, malulen emeklilik maaş açısından genellikle daha avantajlıdır.
Silikozis Hastalığında Mahkeme Süreçleri ve Tazminat Hakları
Silikozis sadece bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda bir iş kazası ve meslek hastalığı hukuku konusudur. Eğer hastalığınız bir iş yerinde çalışırken oluştuysa, sadece silikozis aylığı ile yetinmek zorunda değilsiniz.
Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini (maske, havalandırma, çalışma saati düzenlemesi vb.) almadığı takdirde kusurlu sayılır. Mağdur işçiler veya vefat halinde yakınları şu davaları açabilir:
- Maddi Tazminat: İş gücü kaybı nedeniyle mahrum kalınan kazançların telafisi.
- Manevi Tazminat: Hastalığın yarattığı psikolojik yıkım ve acı için talep edilen bedel.
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: İşçinin vefatı halinde ailesinin açabileceği dava türü.
Emsal Kararlar Ne Diyor?
Yargıtay’ın silikozis hastaları lehine verdiği birçok emsal karar bulunmaktadır. Özellikle kot kumlama işçileriyle başlayan süreçte mahkemeler; “işçinin maske kullanmamasının işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağına” hükmetmiştir. Yani işveren, işçiyi o tozu solumaktan korumakla yükümlüdür. Zaman aşımı sürelerine dikkat ederek (meslek hastalığı öğrenildikten sonra 10 yıl) iş mahkemelerinde dava açma hakkınız saklıdır.
Meslek Hastalığı Tanı Sürecinde Yaşanan Zorluklar
Silikozis aylığı alabilmek için en büyük engel, hastalığın “meslek hastalığı” olarak tescil edilmesidir. Birçok hastane “akciğer fibrozisi” veya “tüberküloz” tanısı koyup geçebilmektedir. Ancak aylık alabilmek için raporunuzda açıkça “Silikozis (Meslek Hastalığı)” ibaresinin ve oranının bulunması gerekir.
Eğer raporunuza itiraz etmek isterseniz:
- İl Sağlık Müdürlüğü üzerinden rapor itiraz süreci başlatabilirsiniz.
- SGK Yüksek Sağlık Kurulu’ndan dosyanızın yeniden incelenmesini talep edebilirsiniz.
- Adli Tıp Kurumu kanalıyla nihai kararın verilmesini sağlayabilirsiniz.
Silikozis aylığı ve hukuki haklarınız konusunda hazırladığımız bu rehber umarız yol gösterici olmuştur. Unutmayın, bu hastalık sizin suçunuz değil, çalışma koşullarının bir sonucudur ve devletin sunduğu her türlü haktan yararlanmak en doğal hakkınızdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru: Silikozis aylığı alanlar sağlık hizmetlerinden yararlanabilir mi?
Evet, bu aylığı alan herkes 60/c-1 (eski adıyla Yeşil Kart) kapsamında ücretsiz sağlık hizmeti alma hakkına sahiptir.
Rapor oranım artarsa maaşım yükselir mi?
Evet. Örneğin %20 olan raporunuz %60’a çıkarsa, SYDV’ye dilekçe vererek maaşınızın “Ağır Derece” kategorisine yükseltilmesini talep edebilirsiniz.
Silikozis aylığı başvuruları yeniden açıldı mı?
2011 yılında 6111 sayılı kanunla getirilen “sigortasız silikozis hastalarına aylık bağlanması” hakkı için başvuru süresi o dönem sona ermişti. Ancak;
Halihazırda aylık alanların hakları devam etmektedir.
Sigortalı çalışanlar için Meslek Hastalığı tespiti üzerinden SGK kanalıyla maaş bağlanması süreci her zaman açıktır.
Yeni bir “torba yasa” düzenlemesi gelmediği sürece, 2011 öncesi sigortasız çalışanlar için yeni başvuru ekranı kapalıdır.
Silikozis aylığı alanlar bayram ikramiyesi alır mı?
Evet. 2022 sayılı kanun ve ilgili mevzuat kapsamında silikozis aylığı alan vatandaşlarımıza, Ramazan ve Kurban bayramları öncesinde devlet tarafından belirlenen tutarda bayram ikramiyesi ödenmektedir. 2026 yılı ikramiye tutarları için güncel duyuruları takip etmelisiniz.
Bu aylık evde bakım maaşı almaya engel mi?
Hayır, doğrudan engel değildir. Ancak silikozis aylığı hane gelirine dahil edilir. Eğer bu aylıkla birlikte hane içindeki kişi başına düşen gelir, asgari ücretin 2/3’ünü (evde bakım maaşı sınırı) aşmıyorsa, her iki maaşı aynı anda alabilirsiniz.
Silikozis hastası vefat ederse maaş kesilir mi?
Maaş otomatik olarak kesilmez, hak sahiplerine (eş ve çocuklara) devredilir. Vefat eden kişinin eşi, sosyal güvenlik kapsamında başka bir geliri yoksa veya çalışmıyorsa maaşın büyük kısmını almaya hak kazanır. Bunun için SYDV’ye “ölüm yardımı ve aylık devri” başvurusu yapılmalıdır
Rapor oranı %15’in altına düşerse ne olur?
Silikozis aylığı alabilmek için alt sınır %15 iş gücü kaybıdır. Periyodik kontrollerde veya rapor yenileme sürecinde oran %15’in altına düşerse aylık kesilir. Ancak silikozis ilerleyici bir hastalık olduğu için genellikle oran düşmez, sabit kalır veya yükselir.
Silikozis aylığı alan bir kişi sigortalı işe girebilir mi?
Eğer 2022 sayılı kanun kapsamında (muhtaçlık esasına dayalı) aylık alıyorsanız, sigortalı bir işe girmeniz durumunda “muhtaçlık” durumunuz ortadan kalkacağı için aylığınız kesilir. Sigortalı çalışmaya başladığınızı 90 gün içinde ilgili kuruma bildirmekle yükümlüsünüz.
Bu aylık haczedilebilir mi?
Hayır. Sosyal yardım niteliğindeki silikozis aylığı, yasalar gereği nafaka borçları hariç hiçbir borç için haczedilemez ve üzerine bloke konulamaz.
Silikozis Aylığı Özet Bilgi Paneli
En az %15 iş gücü kaybı olan ve hane gelir şartını (9.358 TL altı) karşılayan sigortasız silikozis hastaları.
Ücretsiz Genel Sağlık Sigortası (GSS), yılda iki kez bayram ikramiyesi ve vefat halinde hak sahiplerine aylık devri.