Engelli, yaşlı veya kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin bağımsız hareket edebilmeleri, duyusal kayıplarını telafi edebilmeleri ve yaşam kalitelerini sürdürebilmeleri için medikal cihazlar hayati öneme sahiptir. Tekerlekli sandalyelerden işitme cihazlarına, protez-ortezlerden solunum destek ünitelerine ve hasta alt bezlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan tıbbi malzemeler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sübvanse edilmektedir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile her yıl güncellenen Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) EK-3 listeleri, hangi tıbbi cihazın hangi sağlık şartlarında, kaç yılda bir ve ne kadarlık tutarla karşılanacağını kesin kurallara bağlamıştır. Bu rehberde; 2026 yılı SGK akülü ve manuel tekerlekli sandalye, işitme cihazı, protez ve hasta bezi geri ödeme prosedürleri, SUT kodları, Medula reçete adımları ve itiraz yolları tüm ayrıntılarıyla sunulmuştur.
5510 Sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) Geri Ödeme Mevzuatı
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun tıbbi malzeme ve cihaz finansmanı şu temel hukuki çerçeveye oturmaktadır:
- 5510 Sayılı Kanun Madde 63: Genel Sağlık Sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri arasında, hastalıklara bağlı fonksiyon kayıplarını gideren tıbbi araç, gereç, ortez ve protezlerin bedelleri yer alır.
- Sağlık Uygulama Tebliği (SUT EK-3 Listeleri): Tıbbi malzemeler SUT EK-3/C (Tıbbi Cihazlar), EK-3/C-2 (Gözlük ve İşitme Cihazları) ve EK-3/C-4 (Tekerlekli Sandalye ve Hasta Bezleri) listelerinde tanımlanmış kodlar ve sabit kamu referans fiyatları ile geri ödemeye tabidir.
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK / ÜTS Kaydı): Satın alınacak cihazın ve satışı yapan medikal firmanın Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kayıtlı ve barkodlu olması zorunludur. Kayıtsız hiçbir malzeme için SGK geri ödemesi yapılamaz.
- Medula e-Rapor ve Reçete Sistemi: Cihazların geri ödemesinde uzman hekim veya sağlık kurulu tarafından düzenlenen elektronik Medula raporu ve e-Reçete esastır.
SGK Medikal Cihaz ve Malzeme Geri Ödeme Şartları Matrisi (2026)
| Tıbbi Cihaz / Malzeme Adı | Yetkili Rapor Branşı | Yenilenme Süresi | Gerekli Asgari Klinik Kriter | SGK Geri Ödeme Usulü |
|---|---|---|---|---|
| Standart Manuel Tekerlekli Sandalye | FTR veya Ortopedi Uzmanı | 5 Yılda Bir | Yürüme engeli veya ayakta duramama | Medikal Sözleşmesi ile Doğrudan Mahsup |
| Akülü Tekerlekli Sandalye | FTR, Nöroloji, Ortopedi Heyeti | 5 Yılda Bir | Kolları manuel sandalyeyi süremeyecek düzeyde kısıtlı | Zihinsel Fonksiyonu Tam Olmak Kaydıyla |
| Dijital İşitme Cihazı | KBB Sağlık Kurulu + Odyometri | 5 Yılda Bir | Saf ses odyometrisinde iki kulakta da eşik kaybı | Kulak Başına Belirlenen SUT Tavan Tutarı |
| Hasta Alt Bezi (Çocuk / Yetişkin) | Üroloji veya Nöroloji Raporu | 2 Ayda Bir (Aylık 120 Adet) | Mesane / rektum inkontinansı (idrar/gaita tutamama) | Reçete ile PTT veya Banka Hesabına Nakit |
| Oksijen Konsantratörü | Göğüs Hastalıkları Heyeti | Arıza / Hurda Raporu ile | PaO2 < 55 mmHg kronik solunum yetmezliği | SGK Cihaz İadesi / Tahsisi veya Hibe |
Adım Adım Medikal Cihaz Alma ve SGK Ödeme Süreci
Hak sahibinin tıbbi cihazını SGK desteğiyle temin edebilmesi için izlemesi gereken prosedür şunlardır:
- Yetkili Hastanede Sağlık Kurulu Raporu Çıkartılması: İlgili branş hekimlerinin bulunduğu üniversite, şehir veya devlet hastanesine müracaat edilir. Cihazın teknik özellikleri, modeli ve SUT kodunun açıkça belirtildiği 'Tıbbi Malzeme Sağlık Kurulu Raporu' Medula sisteminde elektronik olarak onaylatılır.
- e-Reçete Yazdırılması: Rapora istinaden uzman doktor tarafından Medula e-Reçetesi tanzim edilir ve reçete numarası hastaya verilir.
- ÜTS Yetkili Medikal Firma Seçimi: Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kayıtlı ve SGK ile sözleşmesi bulunan ruhsatlı bir tıbbi cihaz medikal satış merkezine gidilir. Malzemenin barkodu ÜTS üzerinden hasta adına eşleştirilir.
- Fatura ve Teslimat Belgeleri: Medikal firması tarafından düzenlenen e-Fatura, malzeme barkodu, taahhütname ve garanti belgesi eksiksiz hazırlanır. Sözleşmeli medikallerde SGK payı doğrudan düşülür; sözleşmesiz veya doğrudan geri ödemeli malzemelerde hasta evrakları SGK İl Müdürlüğü Tıbbi Malzeme Servisine teslim eder.
- Bedelin Hesaba Yatması: SGK inceleme komisyonunun onayının ardından ilgili tutar hak sahibinin e-Devlet'te kayıtlı şahıs banka hesabına veya PTT şubesine aktarılır.
Fark Ücreti Politikası ve Kullanım Sonrası Cihaz İadesi
Medikal malzeme alımında bilinmesi gereken önemli finansal ve yasal kurallar:
- Piyasa Fiyat Farkı: SUT tavan fiyatı ile medikal firmanın talep ettiği satış bedeli arasındaki fark (varsa) hasta tarafından cebinden ödenir. Bu farkı önceden araştırmak ve birden fazla medikalden teklif almak maliyet avantajı sağlar.
- Zimmetli Cihazların İadesi: Oksijen konsantratörü, ventilatör, BiPAP, CPAP ve aspiratör gibi motorlu ve demirbaş niteliğindeki cihazlar SGK tarafından 'zimmetli' olarak tahsis edilebilir. Hastanın iyileşmesi veya vefatı halinde bu cihazların 30 gün içinde SGK İl Müdürlüğü Tıbbi Cihaz Deposu'na sağlam ve eksiksiz iade edilmesi zorunludur. İade edilmeyen cihazların bedeli yasal faiziyle mirasçılardan tahsil edilir.
SGK Medikal Malzeme Geri Ödeme Talep Dilekçesi Şablonu
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
[İl Adı] Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü / Tıbbi Malzeme Servisi'ne
GENEL SAĞLIK SİGORTALISI: [Adınız Soyadınız] — T.C. Kimlik No: [11 Haneli T.C. Numaranız]
SİGORTALILIK TÜRÜ: [4/a SSK / 4/b Bağ-Kur / 4/c Emekli Sandığı / G0 Genel Sağlık Sigortası]
ADRES: [Açık İkametgah Adresiniz, Telefon Numaranız]
İBAN NUMARASI: [Adınıza Açılmış 26 Haneli TR İBAN Numarası]
KONU: Sağlık Kurulu Raporuma ve Reçeteme İstinaden Satın Aldığım Medikal Malzemenin SUT Hükümleri Kapsamında Geri Ödemesinin Yapılması Talebimdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Ekli elektronik sağlık kurulu raporumda belirtildiği üzere fiziksel / duyusal rahatsızlığım sebebiyle [Malzemenin Adı, örn: Akülü Tekerlekli Sandalye / Dijital İşitme Cihazı / Hasta Alt Bezi] kullanmam tıbben zorunludur.
2. İlgili hekim tarafından tanzim edilen e-Reçete doğrultusunda, Sağlık Bakanlığı ÜTS sistemine kayıtlı yetkili medikal firmasından söz konusu tıbbi malzemeyi satın almış bulunmaktayım.
3. 5510 sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümleri çerçevesinde ekte sunulan fatura, garanti belgesi ve teknik evraklar doğrultusunda Kurumunuzca karşılanması gereken yasal geri ödeme tutarının yukarıda yazılı şahsi banka hesabıma aktarılmasını saygılarımla arz ve talep ederim.
EKLER:
1. e-Rapor ve e-Reçete Dökümü
2. Ürün Takip Sistemi (ÜTS) Hasta Tanımlama ve Barkod Belgesi
3. Kaşeli ve Onaylı Orijinal Medikal e-Faturası ve Banka Dekontu
4. Nüfus Cüzdanı Fotokopisi ve Garanti Belgesi
Tarih: [GG.AA.YYYY]
Hak Sahibi: [Ad Soyad ve İmza]
İlgili Rapor ve Engelli Hakları Hesaplama Araçları:
Resmi Sağlık ve Tıbbi Cihaz Portalları:
Akülü Sandalye Akü Değişimi, Tamir ve Parça Desteği Prosedürü
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) EK-3/C hükümleri uyarınca, engelli hak sahibine sağlanan akülü tekerlekli sandalyenin jel veya lityum aküleri belirli aralıklarla (kural olarak 2 yılda bir) yıpranma payı dikkate alınarak reçete karşılığında yeniden karşılanır. Akülerin şarj tutmaması ve performansını yitirmesi durumunda hasta, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzman hekimine müracaat ederek 'Akü Yenileme Raporu' ve e-Reçete çıkartabilir.
Medikal cihazın garanti süresi dolduktan sonra meydana gelen motor, şasi, joystick veya kumanda arızalarında da tamir ve bakım giderleri SUT limitleri dahilinde fatura karşılığı SGK tarafından kısmen karşılanabilmektedir. Bunun için yetkili medikal teknik servisten 'Arıza Tespit ve Ekspertiz Raporu' alınması ve SGK İl Müdürlüğü Tıbbi Cihaz Servisi onayına sunulması şarttır.
Gümrük Vergisi Muafiyeti ile Yurt Dışından Medikal Cihaz Getirtme
4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Türkiye'de üretimi veya satışı bulunmayan ileri teknoloji akülü sandalyeler, biyonik protezler ve konuşma cihazları; engelli bireyin şahsi kullanımına mahsus olmak kaydıyla gümrük vergisi ve KDV'den tamamen muaf olarak yurt dışından ithal edilebilir. Gümrük idaresine sunulacak sağlık kurulu raporu ve Ticaret Bakanlığı ithal izin belgesi ile engelli vatandaşlar yüksek maliyetli medikal teknolojileri gümrük vergisi ödemeksizin temin edebilmektedir.
Belediyeler ve Sosyal Yardımlaşma Vakıflarının Cihaz Yardımları
SGK'nın geri ödeme tutarının yetersiz kaldığı veya yüksek fiyat farkı çıkan durumlarda, ekonomik durumu elverişsiz olan engelli vatandaşlar ikamet ettikleri ilçe kaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na (SYDV) başvurarak 3294 sayılı Kanun kapsamında 'Medikal Malzeme Destek Yardımı' talep edebilirler. SYDV Mütevelli Heyeti, medikal faturanın SGK tarafından karşılanmayan fark kısmını doğrudan nakit hibe olarak karşılayabilmektedir.
Büyükşehir belediyeleri bünyesinde faaliyet gösteren Engelliler Şube Müdürlükleri de tekerlekli sandalye bakım ve akü şarj istasyonları, ücretsiz akü temini, mekanik tekerlekli sandalye bağışı ve medikal malzeme tamir atölyesi hizmetleriyle engelli bireylerin hareket kabiliyetini ücretsiz olarak desteklemektedir.
Dijital Medula Reçete Süreçlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Medikal malzeme ve cihaz reçetelerinin geçerlilik süreleri SUT hükümlerine göre genellikle 10 iş günü ile sınırlıdır. Hekim tarafından sisteme girilen e-Reçetenin bu süre zarfında sözleşmeli medikal firması tarafından Medula sisteminde işlenmesi ve provizyon alınması zorunludur. Süresi dolan reçetelerin hekime gidilerek yeniden yazdırılması gerekir.
SGK akülü tekerlekli sandalye bedelini karşılıyor mu ve şartları nelerdir?
Evet. SGK Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) EK-3/C listesi kapsamında akülü tekerlekli sandalyeyi karşılar. Bunun için hastanın zihinsel engeli olmaması, el ve kol koordinasyonunun joystiği güvenle kullanmaya elverişli olması ve ayakta duramayacak derecede yürüme engelinin Sağlık Kurulu Raporu ile belgelenmesi şarttır.
SGK medikal malzeme geri ödemesi kaç yılda bir yenilenir?
SUT hükümlerine göre mekanik ve akülü tekerlekli sandalyeler kural olarak 5 yılda bir, işitme cihazları 5 yılda bir, hasta alt bezleri ise 2 ayda bir (aylık 120 adet üzerinden) yenilenerek SGK tarafından karşılanır.
Medikal cihaz alırken SGK ödemesinden sonra hastaya fark ücreti çıkar mı?
Evet. SGK'nın SUT EK-3 listesinde belirlediği geri ödeme tavan fiyatları piyasadaki ithal ve kaliteli cihaz fiyatlarının altında kalabilmektedir. Cihazın satış fiyatı ile SGK katkı payı arasındaki fark medikal firması tarafından hastadan tahsil edilir.
SGK tıbbi malzeme geri ödemesi için e-Reçete zorunlu mudur?
Evet. 3. basamak veya yetkili devlet hastanesi hekimlerince Medula sistemi üzerinden tanzim edilen elektronik sağlık kurulu raporu ve e-Reçete zorunludur; kağıt reçeteler istisnai durumlar hariç işleme alınmaz.
İşitme cihazı pili ve bakım masraflarını SGK ödüyor mu?
SGK, işitme cihazı kullanıcılarına kulak başına yıllık belirli adette işitme cihazı pili bedelini reçete karşılığında geri ödemektedir; cihazın tamir ve periyodik bakımı ise kullanıcı sorumluluğundadır.
