İçeriğe Atla

Şehirlerarası Otobüslerde Engelli Yolcuya %30-%40 Bilet İndirimi Zorunluluğu (2026 Kılavuz & İtiraz)

13 dk okuma
Şehirlerarası Otobüslerde Engelli Yolcuya %30-%40 Bilet İndirimi Zorunluluğu 2026 Kılavuz ve İtiraz

Şehirlerarası otobüslerde engelli bilet indirimi zorunlu mu? Karayolları Taşıma Yönetmeliği Madde 56, %30-%40 indirim hesabı, firma kontenjan bahanelerine karşı hak arama ve Ulaştırma Bakanlığı şikayet dilekçesi.

🔔
Resmi Kanallarımız

Maaş Yatış ve Hak Güncellemelerini Kaçırmayın

81 ilin evde bakım maaşı ve engelli hakları duyuruları anında cebinize gelsin.

Engelli vatandaşlarımızın anayasal seyahat özgürlüğünü güvence altına alan yasal düzenlemeler, şehirlerarası kara yolu ulaşımında firmaların keyfi fiyatlandırma politikalarına karşı emredici koruma kalkanları getirmiştir. 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 56. Maddesi gereğince; şehirlerarası tarifeli yolcu taşımacılığı yapan tüm otobüs firmaları, en az %40 oranında engelli olduğunu belgeleyen vatandaşlarımıza Bakanlıkça onaylı geçerli ücret tarifesi üzerinden en az %30 ila %40 oranında bilet indirimi uygulamakla kanunen mükelleftir.

Ne var ki otogarlarda, bilet satış yazıhanelerinde ve internet satış platformlarında pek çok firma; 'kontenjanımız doldu', 'bizim biletlerimiz zaten kampanyalı, engelli indirimi geçmez', 'sistem izin vermiyor' veya 'otobüste sadece bir koltuk ayırabiliriz' gibi tamamen asılsız ve mevzuata aykırı bahanelerle engelli bireylere tam bilet kesmekte ya da bilet satışından kaçınmaktadır. Oysa Türk Ceza Kanunu'nun 122. maddesi ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) emsal kararları uyarınca, engellilik gerekçesiyle kamuya açık bir hizmetten yararlanmayı engellemek veya zorlaştırmak 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasını ve yüz binlerce liralık idari para cezasını gerektiren ağır bir suçtur. 2026 yılı güncel Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı denetim standartları, U-ETDS sistemi kuralları ve yargı içtihatları doğrultusunda hazırlanan bu rehberde; bilet indirimi haklarınızı, matematiksel hesaplama simülasyonunu, firma bahanelerini çürüten yasal dayanakları ve resmi itiraz dilekçe taslağını eksiksiz şekilde inceliyoruz.

Karayolları Taşıma Yönetmeliği Madde 56 ve Yasal Zorunluluk

Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 56. Maddesinin 4. Fıkrası, şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan B1 ve D1 yetki belgesi sahibi tüm şirketler için bağlayıcı emredici bir kural koymuştur. İlgili madde hükmü şöyledir:

"Yetki belgesi sahipleri; en az %40 oranında engelli olduğunu belgeleyen kişilere, 60 yaşını doldurmuş kişilere ve 6-12 yaş arası çocuklara; Bakanlığa bildirilen geçerli ücret tarifesi üzerinden en az %30 oranında indirim uygulamak zorundadır. Ancak, aynı taşıtta bu kapsamda indirim uygulanacak koltuk sayısı taşıtın koltuk kapasitesinin %10'unu geçemez. Çocuk ve engelliler için bu fıkrada öngörülen indirim hakkı her halükarda saklıdır."

Bu yasal düzenleme, otobüs işletmecisinin inisiyatifine bırakılmış bir promosyon, ticari jest veya lütuf değildir. Kanuni bir yükümlülüktür. Türkiye genelinde tarifeli yolcu taşımacılığı ruhsatına sahip ister ulusal düzeydeki dev filolar olsun (Kamil Koç, Pamukkale, Metro Turizm, Ali Osman Ulusoy vb.), ister yerel kooperatifler olsun; her otobüs seferinde engelli yolculara bu indirimi eksiksiz yansıtmak mecburiyetindedir. Diğer ulaşım haklarınızı ve tren indirimlerini TCDD ve YHT Hızlı Tren Engelli Ücretsiz Seyahat Rehberi sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Engelli kimlik kartı veya Sağlık Bakanlığı onaylı e-Rapor sahibi olan her vatandaşımız; engel türü (ortopedik, görme, işitme, zihinsel, kronik hastalık vb.) ne olursa olsun, rapor oranı %40 ve üzerinde olduğu müddetçe bu indirimden koşulsuz olarak faydalanır.

Otobüs Biletinde Yüzde Otuz ve Kırk İndirim Hesaplama İlkeleri

Mevzuatın uygulanmasında en kritik uyuşmazlık konusu, indirimin hangi tutar üzerinden hesaplanacağı noktasında çıkmaktadır. Karayolu taşımacılığında firmalar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na 4 aylık veya 6 aylık periyotlarla 'Görülmüştür' onaylı tavan ve taban ücret tarifeleri bildirirler.

Uygulamada firmaların ve bilet yazılımlarının uymak zorunda olduğu matematiksel ve operasyonel kurallar şunlardır:

  • Geçerli Satış Fiyatı Esastır: İndirim, firmanın gişede normal bir yolcuya kestiği fiili satış fiyatı üzerinden hesaplanır. Eğer firmanın o hat için açıkladığı normal bilet fiyatı 1.000 TL ise, engelli yolcuya uygulanacak %30 indirim doğrudan bu rakamdan düşülür ve bilet bedeli en fazla 700 TL olarak fatura edilir.
  • Kampanya ve Dinamik Fiyatlandırma Tuzağı: Bazı işletmeler, bilet fiyatlarını internette 800 TL'ye düşürdükten sonra engelli yolcuya 'Normal fiyatımız 1.200 TL idi, zaten 800 TL'ye indirdik, bu fiyata ek indirim yapılmaz' demektedir. Bu uygulama Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü tebliğlerine tamamen aykırıdır. O an gişede veya ekranda uygulanan nihai satış rakamı hangisiyse, %30 indirim doğrudan o fiyata tatbik edilir.
  • Refakatçi İndirimi Oranı: Sağlık kurulu raporunda 'Tam Bağımlı' (eski raporda Ağır Engelli) kaydı bulunan veya ÇÖZGER belgesinde 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır' ibaresi bulunan engelli bireylerin yanında seyahat eden 1 refakatçiye de aynı seferde %30 indirim uygulanması Ulaştırma Bakanlığı genelgeleriyle teminat altındadır.
  • Koltuk Kapasitesi ve Kontenjan Sınırı: Yönetmelik 56/4 uyarınca 46 kişilik standart bir şehirlerarası yolcu otobüsünde en az 4 ila 5 koltuk engelli ve indirimli yolculara ayrılmak zorundadır. Ancak otobüs tamamen dolmadığı, yani boş koltuk bulunduğu sürece firmaların kontenjan bitti diyerek engelliye tam bilet satması hukuka aykırıdır.

Bilet Kesiminde Sıkça Öne Sürülen Hukuksuz Bahaneler ve Yasal Cevaplar

Otogarlarda engelli vatandaşlarımızın karşılaştığı ve tamamı hukuken geçersiz olan 4 yaygın firma bahanesi ve bunlara karşı verilmesi gereken yasal dayanaklar:

1. Bahane: 'İnternetten veya mobil uygulamadan engelli bileti satmıyoruz, otogara gelmeniz lazım.'
Hukuki Cevap: Tüketici mevzuatı ve 5378 Sayılı Kanun'un erişilebilirlik hükümleri gereğince; kamuya satış yapan her dijital mecra erişilebilir olmak zorundadır. Firmanın fiziki yazıhanede tanıdığı bir hakkı internet sitesinde kapatması eşitlik ilkesine aykırıdır. e-Devlet ve U-ETDS entegrasyonu bulunan tüm bilet platformları online indirim tanımlamak mecburiyetindedir.

2. Bahane: 'Bizim firmamızın engelli kontenjanı her otobüste 1 kişidir, o da satıldı.'
Hukuki Cevap: Yönetmelik 56/4 açıkça koltuk kapasitesinin %10'unu işaret eder. 40 koltuklu araçta en az 4, 50 koltuklu araçta en az 5 koltuk ayrılmalıdır. Kaldı ki sefer saatine kadar boş koltuk bulunması durumunda engelli yolcunun indirimli bilet alma hakkı engellenemez.

3. Bahane: 'Raporunuzun aslını veya noter tasdiklisini görmeden indirim yapamayız.'
Hukuki Cevap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen barkodlu ve fotoğraflı Engelli Kimlik Kartı veya e-Devlet'ten alınan karekodlu resmi engelli belgesi tek başına yeterli resmi ispat vasıtasıdır. Yazıhane personelinin hastane heyet raporunun aslını talep etme yetkisi kanunen yoktur.

4. Bahane: 'Bayram ve resmi tatil dönemlerinde indirimler askıya alınır.'
Hukuki Cevap: Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nde bayram, tatil veya yoğun sezon ayrımı yoktur. Kanun ve yönetmelik hükümleri yılın 365 günü kesintisiz olarak yürürlüktedir. Bayramda indirimi kaldıran firmalar hakkında doğrudan sefer başına idari para cezası ve yetki belgesi uyarı puanı uygulanır.

Engelli bireylerin bankacılık ve finans alanındaki haklarını öğrenmek için Engellilere Kredi Veren Bankalar 2026 rehberimize başvurabilirsiniz.

Otobüs Bilet Fiyatları ve Engelli İndirim Simülasyonu

Aşağıdaki finansal simülasyon tablosunda, 2026 yılı Türkiye şehirlerarası yolcu taşımacılığı pazarında en sık seyahat edilen popüler güzergahlar üzerinden; standart tam bilet ücreti, Karayolları Taşıma Yönetmeliği Md. 56 kapsamında uygulanması zorunlu olan %30 asgari indirim tutarı ve refakatçi dahil tasarruf miktarları hesaplanmıştır:

Güzergah ve Hat Standart Bilet Fiyatı Yasal İndirim Oranı Engelli Yolcu Bilet Fiyatı Gidiş-Dönüş Net Tasarruf
İstanbul (Esenler) - Ankara (AŞTİ) 850,00 TL %30 Asgari Yasal 595,00 TL 510,00 TL Net Kazanç
İzmir (Otogar) - Antalya 950,00 TL %30 Asgari Yasal 665,00 TL 570,00 TL Net Kazanç
İstanbul - Trabzon / Rize 1.600,00 TL %30 Asgari Yasal 1.120,00 TL 960,00 TL Net Kazanç
Ankara - Diyarbakır / Van 1.500,00 TL %30 Asgari Yasal 1.050,00 TL 900,00 TL Net Kazanç
Bursa - Adana / Mersin 1.200,00 TL %30 Asgari Yasal 840,00 TL 720,00 TL Net Kazanç

Bu hesaplamadan görüleceği üzere, yılda düzenli olarak memleketine veya tedavi için büyükşehir hastanelerine seyahat eden bir engelli vatandaşımız, yalnızca otobüs biletlerindeki yasal indirim hakkını eksiksiz kullandırıldığında yılda 12.000 TL ila 18.000 TL arasında net tasarruf sağlamaktadır. Yanında refakatçisi olan bireylerde bu tasarruf iki katına çıkmaktadır. İnternet ve GSM hatlarındaki indirimleri takip etmek için İnternet ve Telefon Faturalarında Engelli İndirimi Rehberi içeriğimize göz atabilirsiniz.

Firma Mazeretleri ve Yasal Yaptırımlar Karşılaştırma Matrisi

Aşağıdaki semantik tabloda otobüs firmalarının gişede sıklıkla ileri sürdüğü iddialar, bunların Karayolu Taşıma Mevzuatı karşısındaki yasal karşılığı ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından firmaya kesilen resmi idari yaptırımlar özetlenmiştir:

Yazıhane ve Firma İddiası Yasal Mevzuat ve Yönetmelik Gerçeği Ulaştırma Bakanlığı & TİHEK Yaptırımı
'İndirimli koltuk kontenjanımız tükendi' Araçta boş koltuk bulunduğu sürece kapasitenin %10'una kadar engelli indirimi verilmesi mecburidir. Karayolu Taşıma Kanunu Md. 26/a uyarınca idari para cezası ve 5 uyarma puanı.
'İnternet biletinde indirim uygulanmaz' Satış yapılan tüm fiziki ve dijital kanallar engelli erişimine ve indirimine açık olmak zorundadır. TİHEK nezdinde doğrudan kurumsal ayrımcılık incelemesi ve 100.000 TL'ye kadar idari para cezası.
'Bayramda ve özel günlerde indirim kalkar' Yönetmelik 56. maddesinde hiçbir istisnai takvim dönemi öngörülmemiştir; tatillerde de kesintisiz geçerlidir. Bakanlık denetim müfettişlerince re'sen ceza tutanağı ve bilet bedelinin 10 katı idari ceza.
'Biletlerimiz zaten promosyonlu taban fiyatta' Firma hangi fiyatı uyguluyorsa, engelliye kesilecek bilet o fiili fiyatın %30 eksiği olmak zorundadır. Haksız fiyat uygulaması ve tüketiciyi yanıltma gerekçesiyle Ticaret Bakanlığı ceza süreci.

Adım Adım Hak Arama ve Peronda Delil Toplama Yol Haritası

Otobüs terminalinde veya bilet gişesinde indirim hakkınız gasbedilmek istendiğinde haklarınızı korumak için izlemeniz gereken 5 adımlı pratik eylem planı:

  1. Mevzuat Maddesini Sözlü Olarak Hatırlatınız: Yazıhane personeline sakin ve kararlı bir dille 'Karayolları Taşıma Yönetmeliği Madde 56/4 uyarınca %40 engelli kimlik kartımla geçerli tarife üzerinden %30 indirim hakkım emredicidir, U-ETDS sistemine bu şekilde işlenmelidir' uyarısında bulununuz.
  2. Otogardaki Zabıta ve Polis Noktasına Başvurunuz: Büyükşehir otogarlarında (AŞTİ, Esenler, İzmir vb.) 24 saat görev yapan Otogar Zabıta ve Emniyet Amirliği birimleri mevcuttur. Görevli memur eşliğinde yazıhaneye giderek tutanak tutulmasını isteyiniz. Zabıtanın varlığı dahi çoğu zaman firmanın geri adım atmasını sağlar.
  3. Mecbur Kalırsanız Tam Bilet Alın ve Faturayı Saklayınız: Seyahatinizi erteleyemeyeceğiniz bir aciliyet varsa tam biletinizi satın alınız; ancak biletin veya e-Faturanın üzerine mutlaka T.C. kimlik numaranızı yazdırınız. Bilet çıktısı, tarih, sefer saati, otobüs plakası ve peron numarası şikayetinizin en somut delilidir.
  4. Otobüsün Boş Koltuk Fotoğrafını Çekiniz: Eğer firma 'kontenjan doldu' veya 'otobüs ful' gerekçesiyle indirim yapmadıysa, araca bindiğinizde içerideki boş koltukların genel görüntüsünü (yolcu yüzlerini teşhir etmeden) telefonunuzla kaydediniz. Bu delil, firmanın yalan beyanda bulunduğunu mahkeme ve Bakanlık önünde ispatlar.
  5. Dijital Şikayet Başvurularını Başlatınız: Seyahatinizin ardından e-Devlet üzerinden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na, CİMER'e ve TİHEK'e aşağıda örneği sunulan resmi dilekçeyle online başvurunuzu yapınız.

Engelli bireyler adına araç alımı ve vasi kararları hakkında ayrıntıları Vasi Engelli Maaş ve Araç İşlemleri Ek Karar Rehberi makalemizden öğrenebilirsiniz.

Ulaştırma Bakanlığı ve TİHEK Resmi Şikayet Dilekçesi Taslağı

Engelli indirimini uygulamayan, kontenjan bahanesiyle tam bilet kesen veya bilet satışından imtina eden otobüs firması aleyhine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bölge Müdürlüğü'ne veya CİMER üzerinden verilecek resmi idari başvuru ve ceza talepli dilekçe taslağı:

T.C.
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
ULAŞTIRMA HİZMETLERİ DÜZENLEME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NE
(Veya İlgili Bölge Müdürlüğü'ne / CİMER Aracılığıyla)

ŞİKAYET EDEN (YOLCU): [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [T.C. Numaranız]
ADRES: [Açık İkametgah Adresiniz]
TELEFON: [05XX XXX XX XX]
ŞİKAYET EDİLEN FİRMA: [Otobüs Firmasının Ticaret Unvanı]
SEFER BİLGİLERİ: [Sefer Tarihi, Kalkış Saati, Güzergah (Örn: Esenler - AŞTİ), Otobüs Plakası, PNR/Bilet No]
KONU: Karayolları Taşıma Yönetmeliği Madde 56/4 hükmüne aykırı olarak engelli bilet indiriminin uygulanmaması sebebiyle ilgili firma hakkında idari yaptırım uygulanması ve fazla tahsil edilen ücretin iadesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından tanzim edilen [Kart Numarası] numaralı Engelli Kimlik Kartı ve Sağlık Bakanlığı Ulusal Engelli Veri Bankası'nda kayıtlı sağlık kurulu raporum ile %[Engel Oranınız] oranında engelli bulunmaktayım.

2. .../.../2026 tarihinde şikayet edilen firmanın [Otogar Adı] yazıhanesinden / internet sitesi üzerinden [Kalkış İli]'nden [Varış İli]'ne gitmek üzere bilet talebinde bulundum. Gişe yetkilisine engelli kimlik kartımı ibraz ederek Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 56. maddesinin 4. fıkrası uyarınca %30 indirim uygulanmasını talep ettim.

3. Ancak firma yetkilileri, yasal hiçbir dayanağı bulunmaksızın '[Firmanın öne sürdüğü bahane: kontenjan doldu / bayramda indirim yok / internette geçmez]' iddiasıyla yasal indirim hakkımı kullandırmamış; seyahatimin aciliyeti nedeniyle ekte sunulan ... TL tutarındaki tam bileti satın almak zorunda bırakılmış bulunmaktayım.

4. Söz konusu seferde seyahat ettiğim araçta boş koltuklar mevcut olup firmanın 'kontenjan doldu' savunması gerçeği yansıtmamaktadır. U-ETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi) kayıtları incelendiğinde taşınan indirimli yolcu sayısının yasal %10 kotasını doldurmadığı açıkça görülecektir.

5. Firmanın bu eylemi Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin amir hükümlerini, 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 4. maddesini ve TCK Madde 122'de düzenlenen ayrımcılık yasağını açıkça ihlal etmektedir.

TALEP VE NETİCE:

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; ilgili otobüs işletmesi hakkında 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli idari para cezası ve yetki belgesi uyarma müeyyidelerinin tatbik edilmesini, haksız yere tam ücretten tahsil edilen fark bedelin tarafıma iadesinin sağlanmasını ve neticeden 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca tarafıma yazılı bilgi verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Şikayetçi: [Adınız Soyadınız]
İmza: .............................................

EKLER:
1. Tam Ücretten Kesilen Otobüs Bileti / e-Fatura Görseli
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli Kimlik Kartı Fotokopisi
3. (Varsa) Araçtaki boş koltuk durumunu gösteren fotoğraf / Zabıta tutanağı

TİHEK Emsal Kararları ve TCK Madde 122 Ayrımcılık Yaptırımı

Otobüs biletlerinde engelli indiriminin uygulanmaması meselesi, yalnızca basit bir tüketici uyuşmazlığı veya para cezası konusu değildir; doğrudan insan hakları ihlali ve ayrımcılık suçudur.

1. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) Emsal Kararları:
TİHEK'e yapılan başvurularda kurum; 6701 Sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine dayanarak, engelli kimlik kartı ibraz eden yolcuya kontenjan veya tarife bahanesiyle indirim yapmayan veya kaba muamelede bulunan otobüs firmalarını 'Ayrımcılık Yasağını İhlal' suçundan mahkum etmektedir. TİHEK kararları doğrultusunda firmalara 2026 yılı itibarıyla 30.000 TL ila 100.000 TL arasında değişen yüksek idari para cezaları uygulanmakta ve kararlar Resmi Gazete ile kamuoyuna ilan edilmektedir.

2. Türk Ceza Kanunu Madde 122 Kapsamında Hapis Cezası:
TCK'nın 122. maddesi açık ve kesindir:

"Engellilik nedeniyle bir kişinin kamuya arz edilmiş olan bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya kiralanmasını, bir hizmetten yararlanmasını veya bir işe alınmasını engelleyen kimse hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir."

Otogarda bilet satış gişesinde oturan yetkili personel veya acente sahibi, engelli bireye bilet satmaktan imtina ettiği veya indirim hakkını kasten kullandırmadığı takdirde doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde şahsi ceza davasıyla yargılanma riski altındadır.

Haklarınız çiğnendiğinde geri adım atmayınız; kanunların, yönetmeliklerin ve yüksek yargı organlarının engelli bireylerin yanında olduğunu unutmayınız.

Şehirlerarası otobüs firmalarının engelli indirimi uygulamama veya kontenjan bitti deme hakkı var mıdır?

Hayır. Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 56. maddesinin 4. fıkrası uyarınca; yetki belgesi sahibi tüm şehirlerarası yolcu taşımacılığı firmaları, en az yüzde kırk (%40) oranında engelli olduğunu belgeleyen vatandaşlara geçerli ücret tarifesi üzerinden en az yüzde otuz (%30) oranında indirim uygulamak zorundadır. Otobüste yalnızca iki koltukla sınırlı kontenjan kuralı bulunsa dahi, boş koltuk varken engelli yolcuya 'kontenjan doldu' veya 'indirimli bilet satmıyoruz' denilmesi kanunen yasaktır ve firmaya ağır idari para cezası ile uyarma puanı uygulanır.

Engelli bilet indirimi hangi fiyat üzerinden hesaplanır?

İndirim oranı, firmanın gişede veya internette uyguladığı o anki geçerli ve Bakanlığa bildirilmiş olan resmi ücret tarifesi üzerinden hesaplanır. Firmalar 'indirimli fiyatımız zaten kampanyalı, engelliye ekstra indirim yapmayız' veya 'taban fiyata indirim uygulanamaz' gibi bahaneler öne süremez. Karayolu Taşıma Yönetmeliği amir hükmü gereğince, kamuya ilan edilen nihai satış fiyatı üzerinden net yüzde otuz (%30) indirim düşülerek bilet düzenlenmelidir.

İnternet ve mobil uygulamalardan otobüs bileti alırken engelli indirimi nasıl kullanılır?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu düzenlemeleri uyarınca; yetkili bilet satış platformları ve otobüs firmalarının web siteleri ödeme adımında 'Engelli Yolcu' seçeneği sunmakla yükümlüdür. Yolcu T.C. kimlik numarasını ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli Kimlik Kartı barkod numarasını sisteme girdiğinde indirim otomatik olarak uygulanır. Bu altyapıyı sağlamayan firmalar hakkında doğrudan Bakanlığa denetim ve yaptırım şikayeti yapılabilir.

Engelli yolcunun refakatçisi de otobüs biletinde indirimden faydalanabilir mi?

Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu'nda 'Tam Bağımlı' ifadesi veya ÇÖZGER raporunda 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır' ibaresi bulunan engelli bireylerin engelli kimlik kartlarında 'Ulaşımda Refakatçi Hakkı Vardır' şerhi yer alır. Bu şerhe sahip bireyle aynı seferde birlikte seyahat eden bir refakatçiye de Karayolları Taşıma Yönetmeliği hükümleri ve firma sözleşmeleri uyarınca aynı indirim oranı (%30) uygulanır.

Otobüs firması indirimi yapmadığında nereye ve nasıl şikayet edilmelidir?

İndirim uygulanmaması halinde yolcu derhal peron görevlisine U-ETDS ve Yönetmelik 56. madde yükümlülüğünü hatırlatmalı; bilet tam ücretten kesilmişse fatura/bilet çıktısını delil olarak saklamalıdır. Ardından e-Devlet üzerinden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne, CİMER'e ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na (TİHEK) şikayet dilekçesi verilmelidir. TİHEK ayrımcılık sebebiyle firmaya 100 bin TL'ye varan idari para cezası kesmektedir.

💬 Sıkça Sorulan Sorular

Okurlarımızın en çok merak ettiği sorular ve güncel mevzuat yanıtları:

1. Şehirlerarası otobüs firmalarının engelli indirimi uygulamama veya kontenjan bitti deme hakkı var mıdır?

Hayır. Karayolları Taşıma Yönetmeliği'nin 56. maddesinin 4. fıkrası uyarınca; yetki belgesi sahibi tüm şehirlerarası yolcu taşımacılığı firmaları, en az yüzde kırk (%40) oranında engelli olduğunu belgeleyen vatandaşlara geçerli ücret tarifesi üzerinden en az yüzde otuz (%30) oranında indirim uygulamak zorundadır. Otobüste yalnızca iki koltukla sınırlı kontenjan kuralı bulunsa dahi, boş koltuk varken engelli yolcuya 'kontenjan doldu' veya 'indirimli bilet satmıyoruz' denilmesi kanunen yasaktır ve firmaya ağır idari para cezası ile uyarma puanı uygulanır.

2. Engelli bilet indirimi hangi fiyat üzerinden hesaplanır?

İndirim oranı, firmanın gişede veya internette uyguladığı o anki geçerli ve Bakanlığa bildirilmiş olan resmi ücret tarifesi üzerinden hesaplanır. Firmalar 'indirimli fiyatımız zaten kampanyalı, engelliye ekstra indirim yapmayız' veya 'taban fiyata indirim uygulanamaz' gibi bahaneler öne süremez. Karayolu Taşıma Yönetmeliği amir hükmü gereğince, kamuya ilan edilen nihai satış fiyatı üzerinden net yüzde otuz (%30) indirim düşülerek bilet düzenlenmelidir.

3. İnternet ve mobil uygulamalardan otobüs bileti alırken engelli indirimi nasıl kullanılır?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu düzenlemeleri uyarınca; yetkili bilet satış platformları ve otobüs firmalarının web siteleri ödeme adımında 'Engelli Yolcu' seçeneği sunmakla yükümlüdür. Yolcu T.C. kimlik numarasını ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli Kimlik Kartı barkod numarasını sisteme girdiğinde indirim otomatik olarak uygulanır. Bu altyapıyı sağlamayan firmalar hakkında doğrudan Bakanlığa denetim ve yaptırım şikayeti yapılabilir.

4. Engelli yolcunun refakatçisi de otobüs biletinde indirimden faydalanabilir mi?

Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu'nda 'Tam Bağımlı' ifadesi veya ÇÖZGER raporunda 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır' ibaresi bulunan engelli bireylerin engelli kimlik kartlarında 'Ulaşımda Refakatçi Hakkı Vardır' şerhi yer alır. Bu şerhe sahip bireyle aynı seferde birlikte seyahat eden bir refakatçiye de Karayolları Taşıma Yönetmeliği hükümleri ve firma sözleşmeleri uyarınca aynı indirim oranı (%30) uygulanır.

5. Otobüs firması indirimi yapmadığında nereye ve nasıl şikayet edilmelidir?

İndirim uygulanmaması halinde yolcu derhal peron görevlisine U-ETDS ve Yönetmelik 56. madde yükümlülüğünü hatırlatmalı; bilet tam ücretten kesilmişse fatura/bilet çıktısını delil olarak saklamalıdır. Ardından e-Devlet üzerinden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne, CİMER'e ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na (TİHEK) şikayet dilekçesi verilmelidir. TİHEK ayrımcılık sebebiyle firmaya 100 bin TL'ye varan idari para cezası kesmektedir.

İlknur Alkan

İlknur Alkan

Editör & Sosyal Güvenlik Uzmanı — Hane halkı gelir kriteri, muhtaçlık hesaplama yöntemleri, engelli sağlık kurulu rapor süreçleri ve SGK/vergi indirimleri mevzuatında uzmanlaşmış editördür.
Sıradaki Önerilen Rehber

Şehirlerarası Otobüslerde Engellilere %30-%40 Bilet İndirimi 2026: Mevzuat Zorunluluğu, Firma İhlalleri ve Şikayet Rehberi

2026 şehirlerarası otobüs engelli bilet indirimi mevzuatı, Karayolu Taşıma Yönetmeliği Md. 56, refakatçi hakkı, internet aldatmacaları ve Bakanlık şikayet dilekçesi rehberi.

Rehberi Okumaya Devam Et

Okur Yorumları ve Sorular0

Yorumlar ve yanıtlar yükleniyor...

Bir Soru veya Yorum Gönderin

Yazı hakkındaki sorularınızı veya deneyimlerinizi paylaşabilir, diğer okurlarımızın tecrübelerinden yararlanabilirsiniz.

Forum Hesabınız Var mı?

Google ile tek tıkla giriş yaparak adınız ve rozetinizle yorum yazabilirsiniz.

Bunlar da İlginizi Çekebilir

Erişilebilirlik
Metin Boyutu

Erişilebilirlik ayarları tarayıcınızda saklanır.

Yardımcı Araçlar
Maaş Hesaplama (2026)

Hesaplama bilgilendirme amaçlıdır. Kesin sonuç için SYDV veya E-Devlet üzerinden sorgulama yapınız.