Engelli Hakları Listesi: Vergi Muafiyetleri ve Tüm Sosyal İndirimler

Engelli hakları listesi, engelliler için vergi muafiyetleri, su ve elektrik indirimleri, ücretsiz ulaşım ve erken emeklilik gibi tüm sosyal hakların yer aldığı kapsamlı liste.

Engelli bireyler ve aileleri için sağlanan haklar sadece nakdi yardımlarla sınırlı değildir. Türkiye’deki mevcut mevzuat; engelli bireylerin sosyal hayata katılımını artırmak ve ekonomik yüklerini hafifletmek amacıyla vergi muafiyetlerinden fatura indirimlerine kadar geniş bir yelpazede avantajlar sunar. Bu rehberde, güncel mevzuat çerçevesinde yararlanabileceğiniz tüm sosyal hakları tek bir çatı altında topladık.

1. Vergi Muafiyetleri ve İstisnalar

Ekonomik olarak en büyük avantajı sağlayan kalemler vergi muafiyetleridir.

• Emlak Vergisi Muafiyeti: Brüt yüzölçümü 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olan engelliler, emlak vergisinden tamamen muaftır. Bu haktan yararlanmak için ilgili belediyeye engel durumunu belgeleyen rapor ile başvurulması yeterlidir.
• Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) Muafiyeti: Engellilik derecesi %90 ve üzerinde olan bireyler ile bu oranın altında olup taşıtı engeline göre özel tertibatlı hale getirenler, MTV’den muaf tutulur.
• Gümrük Vergisi Muafiyeti: Engellilerin kullanımına özel olarak üretilmiş bazı araç ve gereçlerin (özel tertibatlı araçlar, tekerlekli sandalyeler vb.) yurt dışından ithal edilmesi durumunda gümrük vergisi uygulanmaz.

2. Kamu Hizmetlerinde İndirimler

Günlük yaşam giderlerini azaltan bu haklar, her engelli bireyin öncelikli hakları arasındadır.

• Su Faturası İndirimi: Belediyelerin büyük çoğunluğu, engelli bireyin ikamet ettiği konutta kullanılan su bedeli üzerinden en az %50 indirim uygular.
• Elektrik Desteği (Tüketim Desteği): Kronik hastalığı nedeniyle cihaza bağımlı olan veya ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen engellilere, her ay belirli bir kilovatsaat miktarına kadar elektrik tüketim desteği verilir.
• Digiturk/Türk Telekom/İnternet İndirimleri: İnternet servis sağlayıcıları ve dijital yayın platformları, “Engelsiz Tarife” adı altında genellikle %25 ile %50 arasında değişen indirimler sunmak zorundadır.

3. Ulaşım ve Seyahat Hakları

• Şehir İçi Toplu Taşıma: Belediye bünyesindeki otobüs, metro, tramvay ve deniz ulaşım araçları engelli bireyler ve raporunda “refakatçi hakkı” olanlar için tamamen ücretsizdir.
• Şehirler Arası Otobüsler: Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca, engellilere bilet fiyatı üzerinden %40 indirim yapılması zorunludur.
• TCDD ve THY: Demiryollarında engelli bireylere ücretsiz seyahat imkanı sunulurken, Türk Hava Yolları iç hatlarda %20, dış hatlarda ise %25 oranında indirim uygulamaktadır (indirim oranları bilet sınıfına göre değişebilir).

4. Çalışma Hayatı ve Emeklilik Avantajları

• Gelir Vergisi İndirimi: Çalışan engelliler veya bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını olan çalışanlar, engel derecesine göre belirlenen tutarlarda gelir vergisi matrahından indirim alarak daha yüksek net maaş alırlar.
• Erken Emeklilik: Engelli bireyler, engel oranlarına göre değişen sürelerde (normal çalışanlara göre daha az prim günü ve yıl şartı ile) emekli olma hakkına sahiptir.
• Engelli Çocuğu Olan Anneler: Başkasının bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu bulunan annelerin, 1 Ekim 2008 sonrası çalıştıkları her yıla ilave prim günü eklenir ve bu süre emeklilik yaş hadlerinden düşülür.

5. Müze, Ören Yeri ve Milli Parklar

Kültürel ve sosyal hayata katılımı desteklemek amacıyla; Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı tüm müzeler ve ören yerleri ile Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı milli parklar, tabiat parkları ve doğa koruma alanları engelliler için ücretsizdir.

Sıkça Sorulan Sorular