EKPSS Puanı Nasıl Hesaplanır? ÖSYM Formülü ve Örnek Hesaplama 2026

Engelli bireylerin kamusal istihdama katılımını güvence altına alan Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı (EKPSS), kamu kurum ve kuruluşlarındaki boş engelli memur kadrolarına yapılacak atamaların temel belirleyicisidir. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesinde yer alan yüzde üçlük engelli personel kotası gereğince, binlerce aday iki yılda bir Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından düzenlenen bu sınava katılır. Sınav sonrasında adayların karşısına çıkan puan tablosu, basit bir doğru-yanlış toplamasından ibaret olmayıp karmaşık istatistiksel standart sapma parametrelerine dayanır.

Adayların en çok merak ettiği konuların başında; Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerindeki netlerin puana nasıl dönüştüğü, standart sapmanın getirdiği puan farkları ve öğrenim düzeylerine göre hesaplama farklılıkları gelir. Ortaöğretim, ön lisans ve lisans mezunları için ayrı test havuzları üzerinden üretilen EKPSSP1, EKPSSP2 ve EKPSSP3 puan türleri, tercih dönemlerinde yerleştirme başarısını doğrudan tayin eder. Bu rehberde; ÖSYM değerlendirme yönergeleri ışığında EKPSS puan hesaplama formülünü, Z ve T standart puan dönüşümlerini, net-puan simülasyon matrisini, engel gruplarına tanınan sınav salonu olanaklarını ve hatalı puan hesaplamalarına karşı resmi itiraz adımlarını derledik. Sağlık kurulu raporu süreçleri için engelli raporu nasıl alınır rehberimizi inceleyebilir, çalışma hayatı mevzuatı için sınavlar eğitim ve iş kategorimize göz atabilirsiniz.

EKPSS Hukuki Dayanağı ve Kamu İstihdam Kotası

Türkiye'de engellilerin devlet memurluğuna atanma usulü, anayasal sosyal devlet ilkesi ve pozitif ayrımcılık prensibi doğrultusunda özel mevzuat hükümlerine bağlanmıştır. 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 14. maddesi, engellilerin istihdamını teşvik edici tedbirlerin alınmasını ve mesleki eğitim imkanlarının sağlanmasını kamu otoritesine görev olarak yükler. Bu yasal çerçevenin kamudaki uygulama aracını ise 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi teşkil eder.

Mevzuat gereğince kamu kurum ve kuruluşları, dolu memur kadrolarının yüzde üçü oranında engelli personel çalıştırmak zorundadır. Boş kadroların tespiti, unvan bazlı dağılımı ve ilan süreçleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülür. 7 Şubat 2014 tarihli ve 28906 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik, sınavın usul ve esaslarını belirleyen ana yönetmeliktir.

Bu yönetmelik uyarınca sınav, ortaöğretim (lise), ön lisans ve lisans mezunu engelliler için merkezi olarak test yöntemiyle yapılır. Sınava girecek adayın yetkili sağlık kuruluşlarından alınmış en az yüzde kırk oranında engelli sağlık kurulu raporuna (veya çocuklar için ÇÖZGER belgesine) sahip bulunması yasal zorunluluktur. Sağlık raporundaki oran tespitinde uygulanan kuralları Balthazard formülü hesaplama rehberimiz üzerinden inceleyebilirsiniz.

ÖSYM Test Yapısı ve Soru Dağılımları

EKPSS oturumlarında adaylara iki ana bölümden oluşan toplam 60 soruluk çoktan seçmeli bir test uygulanır. Sınavda adayların bilgi düzeyini, analitik düşünme yeteneğini ve temel kültürel birikimini ölçen soru alanları dengeli bir biçimde paylaştırılmıştır:

• Genel Yetenek Testi (30 Soru): 15 adet Türkçe ve 15 adet Matematik sorusundan meydana gelir. Türkçe bölümünde sözcükte anlam, cümlede anlam, paragraf analizi, dil bilgisi ve anlatım bozuklukları test edilir. Matematik bölümünde ise temel işlem becerileri, rasyonel sayılar, üslü-köklü ifadeler, basit eşitsizlikler, oran-orantı ve problem çözme soruları yer alır.
• Genel Kültür Testi (30 Soru): 12 adet Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, 6 adet Türkiye Coğrafyası, 6 adet Temel Yurttaşlık Bilgisi (Anayasa ve idare hukuku) ve 6 adet Güncel Bilgiler ile Türkiye ve Dünya ile İlgili Kültürel Konulardan oluşur.

Soruların puan değerleri ham puan seviyesinde eşit olmakla birlikte, sınav sonrasında kitle ortalamasına ve adayların testlerdeki başarı yüzdesine göre standart sapma katsayıları devreye girer. Matematik gibi genel başarı ortalamasının düşük kaldığı alt testlerde yapılan doğru yanıtlar, adayın standart puanını yukarı taşır.

ÖSYM Standart Puan ve Z-T Dönüşüm Formülü

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, EKPSS puanlarını hesaplarken ham netleri doğrudan yüzlük sisteme oranlamaz. İstatistiksel ölçme kuralları uyarınca adayların bağıl başarı düzeylerini ortaya koyan standart puanlama modeli işletilir. Hesaplama adımları şu sıralamayla gerçekleşir:

Ham Puan (Net) Hesabı

Her adayın Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerindeki doğru ve yanlış cevapları ayrı ayrı toplanır. Sınav kılavuzu gereğince doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak test ham puanı bulunur:

Ham Puan = Doğru Cevap Sayısı - (Yanlış Cevap Sayısı / 4)

Ortalama ve Standart Sapma Tespiti

Sınava giren ve sınavı geçerli sayılan tüm adayların ilgili öğrenim düzeyindeki (örneğin ön lisans oturumundaki) ham puanları toplanarak Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerinin aritmetik ortalaması (Ort) ve standart sapması (Ss) hesaplanır.

Standart Puan (Z ve T Puanı) Dönüşümü

Adayın ham puanı test ortalamasından çıkarılıp standart sapmaya bölünerek Z standart puanı elde edilir. Ardından Z puanı, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan T puanına dönüştürülür:

Z Puanı = (Adayın Ham Puanı - Testin Ham Puan Ortalaması) / Testin Standart Sapması

Standart Puan (SP) = 10 * Z Puanı + 50

Ağırlıklı Puan (ASP) ve 100'lük EKPSS Puanı

Genel Yetenek Standart Puanı (GYSP) ile Genel Kültür Standart Puanı (GKSP) yüzde ellişer ağırlıkla çarpılarak Ağırlıklı Standart Puan (ASP) bulunur:

ASP = (0,50 * GYSP) + (0,50 * GKSP)

Elde edilen ASP değerleri, ilgili öğrenim düzeyindeki en yüksek puan 100 ve en düşük puan kuramsal tabana yayılacak şekilde doğrusal bir dönüşüm formülüyle 100 üzerinden nihai EKPSS puanına (EKPSSP1, EKPSSP2, EKPSSP3) çevrilir. Bu sebeple aynı nete sahip iki adayın farklı yıllarda aldığı puanlar, o yılki sınavın zorluk derecesine ve katılımcı kitlesinin ortalamasına bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Öğrenim Düzeylerine Göre EKPSS Puan Türleri ve Net Matrisi

EKPSS sonuç belgelerinde adayın mezuniyet seviyesine göre üç farklı puan türü üretilir:

• EKPSSP1 (Ortaöğretim / Lise): Düz lise, meslek lisesi, imam hatip lisesi ve açık lise mezunları için hesaplanan puan türüdür. Katılımcı sayısının en yüksek olduğu gruptur.
• EKPSSP2 (Ön Lisans): Meslek yüksekokulu veya iki yıllık üniversite programlarından mezun olan veya mezun olabilecek durumdaki engellilere uygulanır.
• EKPSSP3 (Lisans): Dört yıllık fakülte ve yüksekokul mezunu adayların yarıştığı puan türüdür. Mühendis, öğretmen, avukat, psikolog ve uzman yardımcılığı kadrolarına bu puanla başvurulur.

Aşağıdaki karşılaştırma tablosunda, geçmiş dönem ÖSYM yığınsal veri dağılımları ve standart sapma eğilimleri esas alınarak hazırlanmış tahmini net-puan simülasyonu sunulmuştur:

Tabloda görüleceği üzere Genel Yetenek bölümünde yüksek net çıkaran adaylar, matematik testinin ayırt edicilik katsayısı yüksek olduğundan kitle ortalamasının üzerine daha hızlı tırmanmaktadır. Atama sonrası memurluk hakları konusunda engelli memurlara nöbet ve vardiya muafiyeti mevzuatı rehberimizden faydalanabilirsiniz.

Engel Gruplarına Göre Sınav Uygulamaları ve Süre Avantajları

ÖSYM, engelli adayların sınav salonlarındaki erişilebilirliğini sağlamak üzere başvuruda beyan edilen sağlık kurulu raporlarını inceler. Adaylar sistemde dört ana grupta sınıflandırılır:

• Genel Engelli Grubu: Ortopedik, süreğen (kronik) hastalıklar, hafif düzey işitme veya tek göz kaybı bulunan adaylar bu grupta yer alır. Standart sınav süresi 60 dakikadır.
• Görme Engelli Grubu: Görme engelli adaylara talepleri doğrultusunda 16 veya 18 punto büyüklüğünde büyük puntolu soru kitapçığı verilir. Okuyucu ve işaretleyici yardımı talep eden tam görme engelli adaylara 40 dakika ek süre tanınarak sınav süresi 100 dakikaya çıkarılır ve tek kişilik salon tahsis edilir.
• İşitme Engelli Grubu: İşitme cihazı kullanan veya total işitme kaybı olan adaylar için dil bilgisi ve anlamsal kavrama güçlükleri gözetilerek alternatif soru kökleri hazırlanır. Bu adaylara 20 dakika ek süre hakkı tanınır.
• Zihinsel Engelli Grubu: Özel eğitim programlarından mezun, hafif düzey zihinsel engelli raporu bulunan adaylar için sadeleştirilmiş ve somut kavramlara dayanan özel soru kitapçığı uygulanır. Adaylara 20 dakika ek süre tahsis edilir.

Adayların bu imkanlardan yararlanabilmesi için başvuru sürecinde ÖSYM Sınav Koordinatörlüklerine giderek "Sağlık Durumu / Engel Bilgi Formunu" ve güncel sağlık raporlarını teslim etmeleri şarttır.

Kura İle Yerleştirme Usulü ve Başvuru Esasları

İlkokul, ortaokul, ilköğretim veya özel eğitim iş okulu mezunu olan engelli vatandaşlar için yazılı test sınavı düzenlenmez. 657 Sayılı Kanun'un 53. maddesine dayanılarak hazırlanan yönetmelik çerçevesinde bu adaylar Kura Usulü ile kamu kurumlarına yerleştirilir.

Kura başvuruları da EKPSS takvimine paralel olarak ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (ais.osym.gov.tr) üzerinden alınır. Başvurusu onaylanan adaylar, noter huzurunda ve kamuoyu denetimine açık biçimde çekilen dijital kura çekilişine dahil edilir. Kurada yerleşen adaylar genellikle kamu kurumlarının Yardımcı Hizmetler Sınıfı (YHS) bünyesindeki hizmetli, teknisyen yardımcısı veya aşçı yardımcısı kadrolarına atanır. Kura ile yerleştirme kaydı da tıpkı EKPSS test puanı gibi 4 yıl süreyle geçerliliğini muhafaza eder.

Hatalı Puan Hesaplamasına Karşı ÖSYM İtiraz Dilekçesi

EKPSS sonuçları açıklandıktan sonra doğru ve yanlış cevap sayılarında, optik form okumasında veya engel grubu puan dönüşümünde maddi hata bulunduğunu düşünen adayların resmi itiraz hakkı mevcuttur. 6114 Sayılı ÖSYM Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca sınav sonuçlarının ilanından itibaren 10 takvim günü içinde ÖSYM Başkanlığı'na yazılı dilekçe ile başvurulmalıdır.

İtiraz başvurusunda bulunacak adayların ÖSYM Yönetim Kurulu kararınca belirlenen sınav inceleme ve itiraz harcını kılavuzda belirtilen resmi banka hesabına yatırarak dekontu dilekçe ekine koyması zorunludur. Başvuru metni örneği aşağıdadır:

ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA
(Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığı Dikkatine)
Bilkent / ANKARA

BAŞVURUDA BULUNAN ADAY : [Adınız Soyadınız]
T.C. KİMLİK NUMARASI   : [11 Haneli T.C. Kimlik Numaranız]
ADAY İŞLEMLERİ NO      : [ÖSYM AİS Numaranız]
SINAV ADI              : Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı (EKPSS)
ÖĞRENİM DÜZEYİ         : [Ortaöğretim / Ön Lisans / Lisans]
ENGEL GRUBU            : [Genel / Görme / İşitme / Zihinsel Engelli]
İLETİŞİM BİLGİLERİ     : [Telefon Numaranız ve İkamet Adresiniz]

KONU : [Yıl] EKPSS Sınavı Sonuç Belgesinde Yer Alan Cevap Kağıdımın ve Puanımın Yeniden İncelenmesi Talebidir.

AÇIKLAMALAR :

1. [Sınav Tarihi] tarihinde katılmış olduğum Engelli Kamu Personel Seçme Sınavına ait sınav sonuç belgesi [Açıklanma Tarihi] tarihinde ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden tarafıma tebliğ edilmiştir.

2. Tarafıma ait sonuç belgesinde Genel Yetenek testinde [X Doğru, Y Yanlış] ve Genel Kültür testinde [A Doğru, B Yanlış] gösterilmiş olup hesaplanan EKPSS puanım [Puanınız] olarak ilan edilmiştir.

3. Sınav sonrasında yayımlanan temel soru kitapçığı ve kendi cevap kağıdı görüntüm üzerinden yapmış olduğum kontrolde, işaretlediğim [Ders Adı ve Soru Numaraları] sorularının optik okuyucu tarafından hatalı okunduğu ya da boş bırakılmış gibi işlem gördüğü kanaatindeyim.

4. 6114 Sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gereken itiraz inceleme harcı yatırılmış olup dekont ekte sunulmuştur.

SONUÇ VE TALEP :
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; [Yıl] EKPSS cevap kağıdımın optik form üzerinden fiziken ve elektronik olarak yeniden incelenmesini, tespit edilecek maddi hatanın düzeltilerek puanımın tekrar hesaplanmasını ve neticenin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

[Günün Tarihi]
Adı Soyadı: [İmzanız]

EKLER :
1. EKPSS Sınav Sonuç Belgesi Çıktısı
2. İtiraz İnceleme Harcı Banka Dekontu
3. Engelli Sağlık Kurulu Raporu Fotokopisi