Evde Bakım Maaşı Alma Şartları 2026: 18.716 TL Gelir Kriteri, Tam Bağımlı Rapor ve 5 Adımlı SHM Başvurusu

Evde bakım maaşı alma şartları, bakıma muhtaç derecede ağır engeli bulunan vatandaşlarımızın aile ortamında insani şartlarda yaşayabilmesi ve bakımını fiilen üstlenen yakınlarının ekonomik olarak desteklenmesi amacıyla 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve Engelli Evde Bakım Hizmeti Yönetmeliği ile sınırları çizilmiş anayasal bir sosyal yardım çerçevesidir. Bu yardım bir maaş veya ücret değil, doğrudan devletin sunduğu ayni/nakdi sosyal koruma transferidir.

Kamuoyunda sıklıkla sadece rapor oranının yüksek olmasının maaş bağlanması için yeterli olduğu zannedilmektedir. Oysa mevzuat gereğince evde bakım maaşı bağlanabilmesi için 3 temel sacayağının (Tıbbi Şart, Gelir Şartı ve Bakım İhtiyacı Heyet Onayı) aynı anda ve eksiksiz biçimde sağlanması zorunludur. Bu şartlardan bir tanesinin dahi eksik olması halinde başvuru Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) tarafından doğrudan reddedilmektedir.

1. Evde Bakım Maaşının 3 Temel Altın Şartı

Mevzuatın aradığı ve inceleme heyetlerinin denetlediği 3 ana kriter şunlardır:

1. 1. Tıbbi Şart (Tam Bağımlı Sağlık Kurulu Raporu):

   20 Şubat 2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca; 18 yaş üstü bireylerin raporunda engel oranı ne olursa olsun (ister %70 ister %95), raporun sonuç kısmında mutlaka "Tam Bağımlı Engelli" ibaresi yer almalıdır. "Kısmi Bağımlı" yazan raporlarla başvuru yapılamaz. 18 yaş altı çocuklarda ise ÇÖZGER raporunda; ÇİÖG (%70-%79), BÖG (%80-%89) veya ÖKGV (%90+) seviyelerinden birinin bulunması şarttır.

2. 2. Gelir Şartı (2/3 Asgari Ücret Kuralı):

   2828 sayılı Kanun gereğince; hane içinde yaşayan tüm fertlerin her ne ad altında olursa olsun elde ettiği aylık net gelirlerin toplamı, hanedeki toplam fert sayısına bölündüğünde çıkan rakamın 2026 yılı için belirlenen net asgari ücretin 2/3'ünü (18.716 TL) aşmaması gerekir. Hanedeki bir ferdin bile yüksek gelir elde etmesi ortalamayı aşırıyorsa maaş bağlanmaz.

3. 3. Bakım İhtiyacı ve SHM Heyet Onayı (Ev Ziyareti):

   Rapor ve gelir şartı tam olsa dahi, Sosyal Hizmet Merkezi bünyesinde görev yapan Sosyal Çalışmacı, Psikolog ve Çocuk Gelişimciden oluşan heyet engellinin yaşadığı haneyi bizzat ziyaret eder. Engelli bireyin yeme, içme, giyinme, tuvalet, banyo ve transfer gibi günlük yaşam aktivitelerinden en az birini başkasının yardımı olmadan yapamadığını tutanakla tespit etmelidir.

2. Evde Bakım Maaşı Başvuru Kriterleri Karşılaştırma Matrisi

Aşağıdaki semantik tablo, evde bakım yardımı başvurusunda aranan yasal parametreleri özetlemektedir:

3. Kimler Bakıcı Olabilir? Yasal Akrabalık Dereceleri Silsilesi

Engelli Evde Bakım Hizmeti Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca engelliye bakıcı olabilecek kişiler katı biçimde sınırlandırılmıştır:

• Öncelikli Bakıcılar: Engellinin eşi, anne ve babası, reşit çocukları, kardeşleri, torunları.
• İkinci Derece ve Sıhri Akrabalar: Büyükanne ve büyükbaba, gelin ve damat, kayınvalide ve kayınpeder, kayınbirader (kayın), baldız, görümce.
• Üçüncü Derece Akrabalar: Amca, dayı, hala, teyze ve bunların eşleri ile amca/dayı/hala/teyze çocukları ve yeğenler.
• Akraba Dışı Bakıcı İstisnası: Engellinin yukarıda sayılan hiçbir akrabasının bulunmaması veya akrabaların bakım yapamayacak derecede yaşlı/hasta olması durumunda; vasi tayin edilmiş bir kişi Sosyal Hizmet Merkezi heyetinin yerinde incelemesi ve onayı ile istisnai olarak bakıcı atanabilir.

4. Adım Adım Evde Bakım Maaşı Başvuru Süreci (5 Aşamalı Yol Haritası)

Evde bakım yardımı almak isteyen vatandaşlarımızın takip edeceği resmi başvuru adımları:

1. 1. Aşama: Tam Teşekküllü Hastaneden Tam Bağımlı Raporu Alınması: MHRS üzerinden randevu alınarak Sağlık Bakanlığı yetkili hastanesinden "Tam Bağımlı" şerhli Erişkin Raporu veya ÖKGV/BÖG/ÇİÖG ÇÖZGER raporu çıkartılır.
2. 2. Aşama: Gelir ve Kimlik Belgelerinin Hazırlanması: Hanede ikamet eden herkesin kimlik fotokopileri, SGK hizmet dökümleri, maaş bordroları, tapu ve araç kayıtları ile engelli adına açılacak Ziraat Bankası vadesiz hesap cüzdanı hazırlanır.
3. 3. Aşama: Sosyal Hizmet Merkezine (SHM) Resmi Müracaat: Engellinin ikametgahının bulunduğu ilçe Sosyal Hizmet Merkezine evraklar teslim edilir ve "Evde Bakım Hizmeti Başvuru Formu" doldurulur.
4. 4. Aşama: Sosyal İnceleme Heyetinin Ev Ziyareti: Başvuru sırasına göre SHM uzmanları haneye habersiz veya randevulu ev ziyaretine gelir. Engellinin yaşam koşullarını, bakıcının bakım verme becerisini ve evin fiziki şartlarını tutanak altına alır.
5. 5. Aşama: Onay ve İlk Maaşın Hesaba Yatması: İl Müdürlüğü onay komisyonu heyet raporunu ve gelir testini onaylar. Onay tarihini takip eden bir sonraki ayın 15'inde ilk evde bakım maaşı banka hesabına aktarılır.

5. Sosyal Hizmet Merkezine Başvuru ve Heyet Ret Kararına İtiraz Dilekçesi

Evde bakım maaşı başvurusu heyet tarafından haksız gerekçelerle reddedildiğinde İl Müdürlüğüne verilecek resmi itiraz dilekçesi örneği:

6. Evde Bakım Maaşı ile Birlikte Alınabilecek Diğer Sosyal Yardımlar

Evde bakım maaşı alan aileler şu yardımlardan da eş zamanlı faydalanabilirler:

• 2022 Engelli Maaşı: Engelli bireyin şahsına ait gelir kriteri sağlanıyorsa hem 2022 engelli aylığı hem de bakıcıya evde bakım maaşı aynı anda ödenebilir.
• Elektrik Tüketim Desteği: Kronik hasta veya tam bağımlı engellisi olan hanelere aylık 150-200 kWh elektrik tüketim desteği PTT üzerinden fatura indirimi olarak verilir.
• Belediye Sosyal Yardımları ve Engelli Su İndirimi: Belediyelerin gıda kolisi, yakacak yardımı ve su faturalarındaki %50 engelli indirimi haklarından yararlanılabilir.

7. SHM Sosyal İnceleme Heyetinin Denetlediği 12 Temel Günlük Yaşam Aktivitesi

Sosyal Hizmet Merkezi heyetinin haneye yaptığı yerinde ev ziyaretinde esas aldığı uluslararası Katz ve Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) kriterleri şunlardır:

1. Beslenme: Yemeğini tek başına çatal-kaşıkla yiyebilme, içeceğini dökmeden içebilme becerisi.
2. Kişisel Hijyen ve Yıkanma: Banyo yapma, yıkanma, tırnak kesimi ve saç tarama gibi öz bakım ihtiyaçlarını başkasının yardımı olmadan yapabilme.
3. Giyinme ve Soyunma: Giysilerini tek başına giyip çıkarabilme, düğme ilikleyebilme ve ayakkabı bağlayabilme.
4. Tuvalet İhtiyacı ve Kontinans: Tuvalete tek başına gidebilme, temizliğini yapabilme, idrar ve gaita kontrolünü sağlayabilme.
5. Yatak ve Koltuk Transferi: Yatağından tek başına kalkıp sandalyeye veya tekerlekli sandalyeye oturabilme kabiliyeti.
6. Mobilite ve Yürüme: Ev içinde düz zeminde ve merdivenlerde düşmeden bağımsız yürüyebilme.
7. İlaç Yönetimi ve Tıbbi Güvenlik: Reçete edilen ilaçları saatinde ve doğru dozda tek başına kullanabilme.
8. Tehlikelerden Korunma: Evdeki gaz kaçağı, yangın, priz ve sıcak su gibi hayati riskleri algılayıp kendini koruyabilme.

8. Hisseli Gayrimenkuller, Araçlar ve Tarım Arazilerinin Hane Gelirine Etkisi

SHM gelir testi yapılırken sadece maaşlar değil; aile bireyleri üzerine kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar da şu yönetmelik ilkelerine göre değerlendirilir:

• Oturulan Tek Konut: Ailenin bizzat ikamet ettiği tek ev için herhangi bir emsal kira bedeli gelire eklenmez.
• İkinci Konut veya Kiradaki Ev: İkinci konuttan kira alınıyorsa kira bedeli, kira alınmıyorsa konutun rayiç değerinin 240'ta biri (aylık emsal kira bedeli) hane gelirine ilave edilir.
• Binek Otomobil: Aracın kasko değerinin 120'de biri aylık gelir kabul edilir; ancak engelli adına ÖTV istisnasıyla alınmış tek araç için bu kural esnetilebilir.
• Tarım ve Hayvancılık Gelirleri: Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları üzerinden tarımsal destekleme ve arazi dönüm getirileri yıllık hesaplanıp 12'ye bölünerek aylık gelire dahil edilir.

Evde bakım maaşı alabilmek için engelli raporunda ne yazmalıdır?

Yetişkin bireyler için düzenlenecek Erişkin Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engellilik oranının en az %50 olması ve raporun karar hanesinde kesinlikle 'Tam Bağımlı' ibaresinin yer alması zorunludur. 18 yaş altı çocuklarda ise ÇÖZGER raporunda 'Çok İleri Düzeyde (ÇİÖG)', 'Belirgin Düzeyde (BÖG)' veya 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' derecesi bulunmalıdır.

Evde bakım maaşı için kimler bakıcı olabilir?

Engelli Evde Bakım Hizmeti Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca; engellinin eşi, çocukları, anne ve babası, torunları, kardeşleri, gelin ve damatları, kayınvalide ve kayınpederi, amca, dayı, hala, teyze ve bunların eşleri ile yeğenleri bakıcı olabilir. Akraba bulunmaması halinde vasisi de heyet onayıyla bakıcı olarak atanabilir.

Bakıcı olan kişi sigortalı bir işte çalışabilir mi?

Kural olarak bakıcının haftanın 7 günü günde en az 8 saat fiilen engelliye bakım vermesi esastır. Dolayısıyla tam zamanlı bir işte çalışanların bakıcı olması heyet tarafından kabul edilmez. Ancak esnek çalışma, kısmi süreli (part-time) çalışma veya evden çalışma durumlarında fiili bakımın aksamadığı heyetçe onaylanırsa istisnai olarak izin verilebilir.

Evde bakım maaşı başvurusu nereye yapılır?

Başvuru, engellinin ikametgahının bulunduğu ilçedeki Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) Müdürlüğüne şahsen veya noter vekili/vasisi aracılığıyla yapılır. İlk ön başvuru e-Devlet üzerinden de başlatılabilmektedir.

Başvuru reddedilirse itiraz süresi ne kadardır?

SHM inceleme heyetinin ret kararına karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde İl Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü İtiraz Komisyonuna yazılı dilekçe ile itiraz edilir. İtiraz üzerine farklı bir sosyal inceleme heyeti haneye sevk edilir.