Sınavlar Eğitim ve İş
Engelli bireylerin kamu ve özel sektörde istihdam edilerek çalışma hayatına kazandırılması, Anayasa'nın 61. maddesinde güvence altına alınan sosyal devlet ilkesinin en temel göstergelerindendir. Kamuda devlet memuru olarak görev almak isteyen engelliler için ÖSYM tarafından iki yılda bir düzenlenen Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ve ilköğretim mezunları için kura usulü atamalar en önemli istihdam kapısıdır. Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi gereği kamu kurumlarının toplam dolu kadro sayısının en az %3'ü oranında engelli personel çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kategorimizde, EKPSS hazırlık ve başvuru takvimlerinden puan hesaplamalarına, tercih kılavuzlarından kamuda çalışma haklarına kadar tüm aşamaları inceliyoruz.
İlgili Yazılar ve Kılavuzlar
Sayfa 3
EKPSS Puan Türleri, Atama Kotaları ve Engelli Memurların Çalışma Koşulları
EKPSS sonuçları sınav tarihinden itibaren 4 yıl süreyle geçerliliğini korumaktadır. Sınavda adayların engel gruplarına (genel görme-işitme, zihinsel engelli, bedensel engelli vb.) göre özel test kitapçıkları, refakatçi okuyucu/işaretleyici desteği ve ek sınav süreleri tahsis edilir. Tercih dönemlerinde ortaöğretim, ön lisans ve lisans mezunları puan üstünlüğüne göre tercih yaparken, ilkokul/ortaokul mezunları ise noter huzurunda çekilen kura sistemiyle memur kadrolarına yerleştirilir.
Kamuda göreve başlayan engelli memurlara 657 sayılı Kanun ve ilgili Başbakanlık/Cumhurbaşkanlığı genelgeleriyle önemli pozitif haklar tanınmıştır: Engelli memurlara istekleri dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Ayrıca kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan memurlar, meslek hayatlarında bir defaya mahsus olmak üzere istedikleri yere mazeret tayini isteme hakkına sahiptir.
Özel sektörde ise İŞKUR aracılığıyla yürütülen engelli işçi alımları mevcuttur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesine aykırı hareket ederek engelli kontenjanı açığını kapatmayan işverenlere her ay ve her engelli için ağır idari para cezaları uygulanmakta; toplanan bu ceza fonları engellilerin kendi işini kurma hibe projelerine (500.000 TL'ye varan kuruluş desteği) aktarılmaktadır.
Öne Çıkan Yasal Esaslar ve Dikkat Edilecekler
Sıkça Sorulan Sorular
EKPSS'ye kimler girebilir ve sınav kaç yılda bir yapılır?
Yetkili hastanelerden alınmış en az %40 oranında engelli sağlık kurulu raporu bulunan ve ortaöğretim (lise), ön lisans veya lisans düzeyinden mezun olan/olabilecek adaylar EKPSS'ye girebilir. Sınav ÖSYM tarafından 2 yılda bir (çift yıllarda) düzenlenir.
EKPSS kura başvurusu nedir ve kimler başvurabilir?
İlkokul, ortaokul veya özel eğitim mesleki eğitim merkezi mezunu veya bu okullardan mezun olabilecek engelli adaylar EKPSS yazılı sınavına girmezler; kura usulüyle kamu kurumlarının hizmetli kadrolarına yerleştirilmek üzere ÖSYM'ye kura başvurusu yaparlar.
Engelli memurun tayin hakkı nasıldır?
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in Ek 3. maddesi uyarınca; en az %40 engelli olduğunu belgeleyen memurlar, görev yaptıkları kurumun hizmet gerekleri saklı kalmak kaydıyla, meslek hayatları boyunca bir defaya mahsus olmak üzere kontenjan ve süre şartına bakılmaksızın tayin talep edebilirler.
Engelli memurlara gece nöbeti yazılabilir mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 101. maddesi uyarınca engelli memurlara kendi istekleri dışında kesinlikle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.