Engelli Raporu ile ÖTV'siz Araç Alımında 'Otomatik Vites' ve 'Özel Tertibat' Ayrımı: 2026 Maliye Özelgesi ve Kod Listesi
Sol kol/bacak ve sağ kol/bacak engellerinde otomatik vitesin doğrudan özel tertibat sayıldığı durumlar, sürücü belgesi kısıt kodları (10.02, 35.03, 78 vb.), Maliye Bakanlığı GİB özelge hükümleri ve bayi işlemleri kılavuzu.
📌 İçindekiler Rehberi
Engelli bireylerin ÖTV muafiyetli araç alımlarında en çok ihtilaf yaşanan, vergi dairelerinin reddettiği veya bayilerin eksik bilgi verdiği alan ortopedik engellilerde 'otomatik vites' ve 'özel tertibat' ayrımıdır. 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 7/2-b maddesi ve Maliye Bakanlığı GİB Sirkülerleri bu ayrımı son derece net kurallara bağlamıştır.
1. Sol Bacak ve Sol Ayak Engelliler İçin Otomatik Vites İstisnası
ÖTV mevzuatının engellilere tanıdığı en büyük kolaylık sol alt ekstremite engellilerine yöneliktir:
- Sol bacak, sol ayak, sol kalça veya sol dizinde ortopedik hareket kısıtlılığı bulunan bireylerde otomatik vitesli araçlar doğrudan özel tertibatlı araç olarak kabul edilir.
- Bu vatandaşlarımız satın alacakları sıfır kilometre otomatik vitesli araca hiçbir mekanik parça taktırmadan, delme/kesme yaptırmadan orijinal haliyle ÖTV'siz sahip olabilirler.
- Bu aracı hem engelli bireyin kendisi hem de ailesi (herhangi bir kısıtlama olmaksızın herkes) kullanabilir.
2. Sağ Bacak / Ayak ile Sol Bacak Arasındaki Kritik Farklar
Vergi dairelerinin onay süreçlerinde baktığı temel tablo şöyledir:
| Engel Grubu / Bölgesi | Otomatik Vites Yeterli mi? | Gereken Ek Tertibat / Tadilat | Aracı Kimler Kullanabilir? |
|---|---|---|---|
| Sol Ayak / Sol Bacak | EVET (Yeterli) | Ek tertibat gerekmez (Orijinal Otomatik). | Engelli + Herkes Kullanabilir |
| Sağ Ayak / Sağ Bacak | HAYIR (Yetersiz) | Gaz pedalının sola alınması veya elden kumanda. | Yalnızca Engellinin Kendisi |
| Sol Kol / Sol El | Şartlı | Silecek/sinyal kolu sağa aktarma veya direksiyon topuzu. | Yalnızca Engellinin Kendisi |
| Sağ Kol / Sağ El | Şartlı | Vites kolunu sola alma veya uyarlayıcı aparat. | Yalnızca Engellinin Kendisi |
3. Ehliyette Olması Gereken Kısıt Kodları (Sürücü Belgesi)
İl Sağlık Müdürlüğü Komisyonu tarafından verilen ve ehliyetin arkasına işlenen Ulusal ve Avrupa Birliği Kodları, vergi dairesinin onayında birincil delildir:
- 78: Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir.
- 10.02: Otomatik vites seçimi.
- 20.03: Sol ayağa uyarlanmış fren pedalı.
- 25.04: Sol ayakla kullanılan hızlandırma (gaz) pedalı.
- 35.03: Direksiyonu bırakmadan kullanılabilen kontrol butonları.
- 40.11: Direksiyonda yardımcı topuz / aparat.
4. Vergi Dairesi Onay Süreci ve Bayi Aşaması
- Engelli Sağlık Kurulu Raporu: Raporun açıklama kısmında mutlaka "Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir" veya sol bacak için "Otomatik vitesli araç kullanabilir" ifadesi yer almalıdır.
- Ehliyet Raporu: Kodlu sürücü sağlık raporu ve yeni tip ehliyet ibraz edilir.
- Maliye Onayı: Otomobil bayisi evrakları GİB ÖTV İstisna Servisi'ne online yükler; onay alındıktan sonra ÖTV düşülerek fatura kesilir.
Engelliler ve Evde Bakım Telegram Topluluğu
Evde bakım maaşı yatan iller, engelli aylıkları, ÖTV indirimleri ve yasal haklarla ilgili son dakika duyurularını anında telefonunuza bildirim olarak alın.