ÖTV'siz Engelli Aracının Vefat Halinde Mirasçılara İntikali ve 5 Yıl Kuralı 2026: Feragatname, Veraset ve Satış Rehberi

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnası kapsamında satın alınan engelli taşıtları, hak sahibi bireyin vefatı (ölümü) halinde Türk Medeni Kanunu ve vergi hukuku açısından en karmaşık ve bürokratik engellerle dolu miras intikal süreçlerinden birini doğurmaktadır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 15. maddesi ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca; vefat eden engelli vatandaşın adına tescilli araç terekeye (miras ortaklığına) dahil olur. Ancak burada mirasçıların karşısına çıkan en can alıcı soru; "Aracı mirasçılardan biri üzerine alırken veya satarken devlete geçmişe dönük ÖTV ödemek zorunda kalacak mıyız?" sorusudur. Vergi daireleri ile mirasçılar arasında en çok dava konusu olan bu durum; aracın tescil tarihinden itibaren 5 yıllık yasal sürenin dolup dolmadığına, terekenin birden fazla mirasçıya paylı mı kalacağına yoksa diğer mirasçıların noter feragatnamesi ile haklarını tek bir mirasçıya devredip devretmeyeceğine göre taban tabana zıt sonuçlar doğurmaktadır. Özellikle Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun mirasçılar lehine verdiği tarihi içtihatlar, vergi dairelerinin haksız ve yersiz ÖTV tarhiyatlarını boşa çıkarmaktadır. 2026 yılı güncel Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğleri, Türkiye Noterler Birliği genelgeleri ve yargı içtihatları ışığında hazırlanan bu kapsamlı rehberde; vefat halinde engelli aracının intikal basamaklarını, 5 yıl kuralının istisnalarını, noter miras feragatnamesi metnini ve vergi dairesi başvuru krokisini tüm hukuki boyutlarıyla ele alıyoruz.

1. Yasal Mevzuat: 4760 Sayılı Kanun Madde 15 ve Vefat İntikali

ÖTV'den muaf olarak iktisap edilen taşıtların vefat sebebiyle mirasçılara intikali, 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr) 15. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ve Gelir İdaresi Başkanlığı ÖTV (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği ile düzenlenmiştir.

Kanunun amir hükmüne göre genel kural şudur: "İlk iktisabında istisna uygulanan taşıtların, istisnadan yararlananlar tarafından veraset yoluyla intikallerinde ÖTV aranmaz." Ancak vergi idaresi bu hükmü yorumlarken, mirasçıların sayısına ve intikalin biçimine göre birtakım kısıtlayıcı şartlar öne sürmektedir.

Mevzuatın çizdiği temel ayrımlar şunlardır:

• 5 Yıllık Sürenin Dolmuş Olması Durumu: Eğer vefat eden engelli birey aracı satın aldığı tarihten itibaren 5 tam yılı doldurmuşsa; hiçbir tereddüt, vergi riski veya kısıtlama yoktur. Araç veraset ilamı doğrultusunda tüm mirasçılara intikal ettirilebilir veya doğrudan üçüncü kişilere piyasa rayicinden satılabilir. Tek kuruş ÖTV ödenmez.
• 5 Yıl Dolmadan Vefat Gerçekleşmesi (Kritik Eşik): Aracın ilk tescil tarihinden itibaren henüz 5 yıl geçmemişse; aracın terekedeki tüm mirasçılara miras payları oranında elbirliği mülkiyeti (iştirak) halinde intikali ÖTV'sizdir. Ancak mirasçılardan biri aracı tek başına kendi üzerine almak veya aracı satmak istediğinde özel hukuki prosedürler devreye girer.

2. 5 Yıl Dolmadan Tek Bir Mirasçıya Devir ve Noter Feragatnamesi Kuralı

Uygulamada en sık karşılaşılan senaryo, vefat eden engelli yakınının aracını terekedeki mirasçılardan sadece birinin (örneğin engelliye fiilen bakan evladın veya sağ kalan eşin) tek başına sahiplenmek istemesidir. Çünkü araba birden fazla mirasçı üzerine kayıtlı kaldığında kasko, sigorta, muayene ve satış işlemlerinde her bir mirasçının ıslak imzası ve onayı gerekmektedir.

İşte bu noktada Gelir İdaresi Başkanlığı Tebliği ve Danıştay içtihatları doğrultusunda şu kural uygulanır:

Eğer terekede araç haricinde başka taşınır veya taşınmaz mallar (ev, arsa, banka mevduatı vb.) varsa ve diğer tüm mirasçılar noterde "Miras Payından Feragat Sözleşmesi" imzalayarak araç üzerindeki miras paylarını tek bir mirasçıya devrederlerse; araç tek mirasçı adına tescil edilir ve ÖTV ARANMAZ.

Ancak terekede araçtan başka hiçbir mal varlığı yoksa ve sadece araç tek bir mirasçıya devrediliyorsa, vergi daireleri bu durumu "ivazlı devir veya satış" kabul ederek diğer mirasçıların hissesine düşen ÖTV'yi tahsil etmeye çalışmaktadır. Neyse ki Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu bu daraltıcı yorumu tüketici lehine bozmuştur.

3. Semantik Karşılaştırma Matrisi: 5 Vefat ve İntikal Senaryosu

Vefat anında aracın yaşına, mirasçı durumuna ve intikal türüne göre doğacak mali yükümlülükler tablosu:

4. Adım Adım Vefat Sonrası Engelli Aracı İntikal Krokisi

Vefat eden engelli bireyin aracının tescil işlemlerini yürütürken cezalı duruma düşmemek için şu 5 aşama sırasıyla izlenmelidir:

1. 1. Aşama - Sulh Hukuk Mahkemesi veya Noterden Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı):
   Ölüm olayından sonra herhangi bir noterden veya ikametgah Sulh Hukuk Mahkemesi'nden yasal mirasçıları ve pay oranlarını gösterir resmi Veraset İlamı çıkartılır.
2. 2. Aşama - Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi Verilmesi (1-4 Ay İçi):
   Ölüm tarihinden itibaren Türkiye'de gerçekleşen ölümlerde en geç 4 ay içinde vefat edenin son ikametgahının bağlı olduğu Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi verilir. Beyannameye aracın kasko poliçesi veya Türkiye Sigortalar Birliği (TSB) kasko değer listesi eklenir.
3. 3. Aşama - Vergi Dairesinden "ÖTV İlişiksizdir / Borcu Yoktur" Yazısı Alınması:
   Vergi dairesi terekedeki durumu inceler. 5 yıl dolmuşsa doğrudan ilişik kesme yazısı verilir. 5 yıl dolmamışsa ve tek mirasçıya intikal yapılacaksa, noter onaylı feragatnameler sunularak "Taşıtın veraseten intikalinde ÖTV aranmayacağına dair resmi yazı" temin edilir.
4. 4. Aşama - Noterde Veraset İntikal İşlemi ve Ruhsat Basımı:
   Vergi dairesinden alınan yazıyla birlikte herhangi bir yetkili Notere gidilir. Noter, ARTES (Araç Tescil Sistemi) üzerinden eski ruhsatı iptal eder ve araç yeni hak sahibi/sahipleri adına tescil edilerek yeni ruhsat basılır.
5. 5. Aşama - Varsa Özel Tertibatın Sökümü (Tadilat Projesi):
   Eğer araç vefat eden engellinin ortopedik kısıtı sebebiyle fiziksel tertibatlı (gaz/fren aparatı) idiyse, yeni mirasçıların aracı kullanabilmesi için TSE onaylı mühendislik projesiyle tertibat söktürülür, TÜVTÜRK tadilat muayenesi yaptırılır ve ruhsattaki tertibat şerhi kaldırılır.

5. Noter Mirasçı Feragatnamesi ve Vergi Dairesi Başvuru Dilekçesi Taslağı

Aracı tek bir mirasçının üzerine alabilmesi için diğer mirasçıların noterde vereceği feragatname ve vergi dairesine sunulacak resmi dilekçe örneği:

6. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu Emsal Kararları

Miras kalan engelli aracında vergi dairelerinin çıkardığı engellere karşı Danıştay'ın benimsediği ilke şudur:

• Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu (E: 2019/1124, K: 2021/450): "Murisin vefatı üzerine terekede yer alan ÖTV istisnalı aracın, mirasçıların kendi aralarında yaptıkları miras taksim sözleşmesi uyarınca veya diğer mirasçıların haklarından feragat etmesi suretiyle tek bir mirasçı adına tescil edilmesi işlemi, üçüncü bir kişiye yapılan satış olarak nitelendirilemez. Bu devir doğrudan terekenin tasfiyesi ve veraset yoluyla intikal kapsamındadır. Vergi idaresince 5 yıllık süre dolmadığı gerekçesiyle tarh edilen Özel Tüketim Vergisi hukuka aykırıdır." Bu karar sayesinde vergi idaresinin haksız ödeme emirleri iptal edilmektedir.
• Danıştay 7. Dairesi Emsal Kararı: 5 yıllık süre dolmadan vefat eden engellinin aracının birden fazla mirasçıya intikalinde, intikal tarihinden itibaren geriye kalan sürede aracın başka bir şahsa satılmaması şartıyla mirasçıların hiçbirinden ÖTV talep edilemeyeceği içtihat edilmiştir.

Engelli araç sahibi vefat ettiğinde araç hemen satılabilir mi?

Ölüm tarihi itibarıyla aracın ilk iktisap (satın alınma) tarihinden itibaren 5 tam yıl geçmişse araç hiçbir vergi ödenmeksizin derhal satılabilir. Ancak 5 yıl dolmamışsa; aracın normal piyasada üçüncü bir şahsa satılabilmesi için tescil tarihinde muaf tutulan ÖTV tutarının vergi dairesine eksiksiz ödenmesi şarttır.

Babamdan kalan engelli aracını üzerime alırken kardeşlerim feragat ederse ÖTV öder miyim?

Hayır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararları ve güncel mevzuat uyarınca; diğer mirasçıların noterde araç üzerindeki miras paylarından sizin lehinize feragat etmesi halinde araç sizin adınıza tescil edilir ve devlete ÖTV ödemezsiniz. Ancak kalan 5 yıllık süre boyunca aracı satamazsınız.

Vefat eden engellinin aracında tertibat varsa bu tertibatı kim söktürebilir?

Ruhsat mirasçılar adına tescil edildikten sonra yeni ruhsat sahibi, TSE onaylı bir Makine Mühendisine "Tertibat Söküm Projesi" çizdirir. Yetkili serviste tertibat söküldükten sonra TÜVTÜRK muayenesine girilir ve noterden tertibatsız yeni tescil belgesi çıkartılarak araç normal hale getirilir.

Engelli araç sahibinin vefatından sonra kasko ve trafik sigortası geçerli midir?

Hayır! Sigorta Hukuku gereğince sigortalı şahsın vefatı anında mevcut kasko ve trafik sigortası poliçeleri fesih durumuna düşer. Sigorta şirketine ölüm bildirimi yapılarak mirasçılar adına zeyilname (ek sözleşme) düzenlenmeli veya yeni poliçe kesilmelidir. Aksi takdirde olası bir kazada sigorta şirketi ödeme yapmayı reddeder.

Miras kalan aracı 5 yıl dolduktan sonra satarsak elde edilen gelir vergiye tabi midir?

Hayır. 5 yılı doldurmuş olan engelli aracının satışından doğan bedel terekedeki mirasçılara aittir ve Gelir Vergisi'ne tabi değildir. Yalnızca vefat anındaki araç kasko bedeli üzerinden intikal tarihinde doğan Veraset ve İntikal Vergisi (istisna tutarları aşıldıysa) ödenmiş olmalıdır.