Vasi Adına Engelli Aracı Alımı ve Sulh Hukuk Mahkemesi Ek Karar İzni 2026: TMK 462 Kılavuzu

Zihinsel yetersizlik, ileri derece demans, alzheimer veya hukuki ehliyeti kaldıran ağır psikiyatrik rahatsızlıkları sebebiyle mahkeme kararıyla vesayet altına alınmış (kısıtlanmış) engelli bireyler adına ÖTV muafiyetli sıfır kilometre araç alımı, Türk Medeni Hukuku'nun en katı denetim mekanizmalarına tabidir. Kamuoyunda yaygın olarak yalnızca vasi tayin edilmiş olmanın araç alımı, satımı veya kredi kullanımı için yeterli olduğu düşünülür; oysa 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu gereğince vasi, vesayeti altındaki kısıtlının mülkiyeti üzerinde tek başına tasarrufta bulunamaz. Vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi'nden ayrıca ve açıkça "Araç Alımına İzin Ek Kararı" alınmadıkça ne otomotiv bayileri ne de noterlikler işlem yapabilir. 2026 yılı güncel Adalet Bakanlığı vesayet büroları uygulamaları, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik koruma ilkeleri ve Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğleri doğrultusunda hazırlanan bu mega rehberde; TMK Madde 462 kapsamında ek karar başvuru aşamaları, mahkemece aranan engellinin menfaati kriteri, resmi dava dilekçesi ve tescil krokisi ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

1. Hukuki Çerçeve: 4721 Sayılı TMK Madde 462 ve Vesayet Makamı İzni

Kısıtlı engellinin malvarlığının yönetimi ve önemli hukuki işlemler, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 462. maddesi ile vesayet makamının (Sulh Hukuk Mahkemesi) iznine bağlanmıştır. İlgili maddenin (b) bendi uyarınca:

• Olağan Yönetimi Aşan Tasarruf: Motorlu taşıt alımı önemli miktarda parasal kaynak gerektiren ve olağan idareyi aşan bir işlem olduğundan, vasinin kısıtlı adına araç satın alabilmesi için mahkemenin önceden izin vermesi kanuni bir zorunluluktur.
• Engellinin Yüksek Menfaati İlkesi: Mahkeme izin kararı verirken vasinin değil, kısıtlı engellinin menfaatini gözetir. Alınacak aracın kısıtlının sağlık kontrollerine, fizik tedaviye, hastane ve eğitim merkezlerine naklinde somut bir gereklilik taşıyıp taşımadığı araştırılır.
• Kısıtlının Malvarlığı ve Finansman Şartı: Aracın kısıtlının kendi banka hesabındaki parayla mı alınacağı, yoksa vasinin kendi öz kaynaklarını kısıtlıya hibe ederek mi alacağı mahkemeye açıkça beyan edilmelidir. Kısıtlı borçlandırılarak veya adına kredi çekilerek araç alınmasına mahkemeler kesinlikle onay vermemektedir.
• Tescilin Kısıtlı Adına Yapılması: Araç vasinin kendi adına değil, istisnanın asıl sahibi olan kısıtlı engelli bireyin adına tescil edilir. Ruhsatta kısıtlının adı yer alır, vasi ise temsilci sıfatıyla hareket eder.

2. Vasi Kararıyla Araç Alımı Prosedür ve Görev Dağılım Matrisi

Mahkeme başvurusundan plaka tesciline kadar olan aşamalar ve kurumların görevleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

3. Sulh Hukuk Mahkemesinden Ek Karar Çıkartmanın 4 Kritik Püf Noktası

Mahkemelerin araç alım taleplerini reddetmemesi için dilekçede ve dosya ekinde şu hususların ispatlanması şarttır:

1. Sağlık İhtiyacının Belgelenmesi: Kısıtlı engellinin periyodik olarak diyaliz, kemoterapi, fizik tedavi veya psikiyatri randevularına gittiği, toplu taşıma araçlarını kullanamayacak derecede yatağa veya tekerlekli sandalyeye bağımlı olduğu epikriz raporlarıyla belgelenmelidir.
2. Finansman Beyanı (Kısıtlıyı Borçlandırmama): Dilekçede aracın bedelinin vasinin kendi kişisel birikiminden karşılanacağı ve bu bedelin kısıtlıya hibe edildiği, kısıtlının hiçbir şekilde borç altına sokulmayacağı açıkça taahhüt edilmelidir.
3. Proforma Fatura Eklenmesi: Alınması düşünülen aracın marka, model, motor hacmi ve ÖTV muafiyetli anahtar teslim fiyatını gösteren yetkili bayi proforma faturası dilekçeye eklenmelidir.
4. Mahkeme Kararında Açık İfade: Vergi daireleri ve noterler, mahkeme kararında açıkça "Kısıtlı adına ÖTV muafiyetli sıfır kilometre binek araç satın alınmasına ve tescil işlemlerinin vasi tarafından yürütülmesine izin verilmiştir" ifadesini arar; genel ve belirsiz izinler reddedilir.

4. Sulh Hukuk Mahkemesi Araç Alım İzni Talep Dilekçesi

Kısıtlı engelli adına taşıt alabilmek için vesayet kararını veren Sulh Hukuk Mahkemesine hitaben yazılacak resmi başvuru metni:

6. Sulh Hukuk Hâkiminin Dosyada Yaptığı Re'sen İncelemeler

Vesayet hukuku kamu düzenine ilişkin olduğundan, Sulh Hukuk Hâkimi vasinin talebiyle bağlı kalmaksızın resen (kendiliğinden) geniş bir araştırma yürütür. Hâkimin karar verirken üzerinde durduğu temel unsurlar şunlardır:

• Kısıtlının Banka Hesap Hareketleri: Eğer araç alımı kısıtlının kendi parasından yapılacaksa, hâkim son 1 yıllık banka hesap ekstrelerini getirtir. Aracın satın alınmasından sonra kısıtlının bakım, ilaç, tedavi ve barınma masraflarını karşılayacak yeterli nakit rezervinin kalıp kalmadığı titizlikle hesaplanır. Kısıtlının tüm birikimini sıfırlayacak lüks harcamalara mahkeme kesinlikle izin vermez.
• Sosyal Hizmet Uzmanı (SHU) Ev Ziyareti Raporu: Gerekli görülen hallerde mahkeme, Adliye Sosyal İnceleme Bürosu'ndan bir sosyal hizmet uzmanını kısıtlının yaşadığı eve görevlendirir. Uzman; kısıtlının fiziki yaşam alanını, vasinin kısıtlıya olan ilgisini ve alınacak aracın kısıtlının yaşam kalitesini artırıp artırmayacağını yerinde denetleyerek rapor tanzim eder.
• Aracın Donanım Özellikleri: Alınacak aracın kısıtlının tekerlekli sandalye veya yatak transferine uygun olup olmadığı incelenir. Genellikle geniş bagaj hacimli, biniş-iniş konforu yüksek SUV veya MPV kasa araçların alımı mahkemelerce daha hızlı onaylanmaktadır.

7. Araç Tescili Sonrası Yıllık Defter ve Hesap Verme Yükümlülüğü

TMK Madde 454 ve 455 gereğince vasi, her takvim yılı sonunda vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesine "Yıllık Vesayet Hesap Raporu" sunmak zorundadır. Satın alınan araçla ilgili olarak vasinin yerine getirmesi gereken mali sorumluluklar:

1. Ruhsat Suretinin Dosyaya Sunulması: Satış ve tescil tamamlandıktan sonra noter devir sözleşmesi ve aracın kısıtlı adına çıkan ruhsat fotokopisi 15 gün içinde mahkeme dosyasına sunulmalıdır.
2. Giderlerin Kısıtlıya Yansıtılmaması: Araç vasinin kendi hibesiyle alınmışsa, aracın periyodik bakım, kasko, sigorta ve yakıt giderlerinin kısıtlının maaşından değil vasinin kendi bütçesinden karşılandığı yıllık hesap raporunda faturalarla gösterilmelidir.
3. Satış veya Devir Yasağı: Alınan araç 5 yıl geçse dahi mahkeme izni olmadan satılamaz, takas edilemez veya rehin verilemez. İzinsiz işlem yapan vasiler hakkında TMK 461 uyarınca vasiyet görevinden azil ve ceza davası açılır.

8. Sulh Hukuk Hâkimi Talebi Reddederse İzlenecek İstinaf Yolu

Eğer Sulh Hukuk Hâkimi araç alım talebini "Kısıtlının menfaati bulunmadığı" veya "Mali dengenin bozulacağı" gerekçesiyle reddederse, vasinin bu karara karşı başvurabileceği kanun yolu:

• Asliye Hukuk Mahkemesine İtiraz (TMK Madde 488): Vesayet makamının kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde denetim makamı olan yetkili Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir.
• Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf): İtiraz reddedilirse karar HMK hükümleri uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine istinaf incelemesine taşınabilir. İstinaf başvurusunda kısıtlının hastane epikrizleri, tekerlekli sandalye raporu ve toplu taşıma kullanamayacağına dair uzman hekim mütalaaları dosyaya eklenmelidir.

Vasi belgesi olan kişi mahkemeye gitmeden doğrudan bayiden araç alabilir mi?

Hayır, kesinlikle alamaz. Vasi kararı tek başına sadece temsil yetkisi verir; mülkiyet edinme veya önemli sözleşmeler akdetme yetkisi vermez. Türk Medeni Kanunu'nun 462. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesinden araç alımına dair açık bir "Ek Karar" alınması mecburidir.

Araç vasinin kendi adına mı yoksa kısıtlı engelli adına mı tescil edilir?

Araç kesinlikle kısıtlı engelli bireyin adına tescil edilir. Ruhsatta hak sahibi olarak engellinin adı ve T.C. kimlik numarası yer alır. Ruhsatın diğer bilgiler hanesine ise vasinin adı ve mahkeme vesayet şerhi işlenir.

Vasi kısıtlı engelli adına bankadan taşıt kredisi çekebilir mi?

Hayır. Sulh Hukuk Mahkemeleri kısıtlının borç altına girmesine ve malvarlığının ipotek/rehin altına alınmasına izin vermez. Bu nedenle kısıtlı adına kredi çekilerek araç alınması kanunen engellenmiştir; araç bedeli ya kısıtlının mevcut mevduatından ya da vasinin karşılıksız hibesiyle peşin ödenmelidir.

Vasi izin kararı ne kadar sürede sonuçlanır?

Sulh Hukuk Mahkemelerinin iş yoğunluğuna bağlı olarak ek karar süreçleri genellikle 3 ila 6 hafta arasında neticelenmektedir. Sosyal inceleme uzmanının veya bilirkişinin inceleme yapması gereken durumlarda bu süre 2 aya kadar uzayabilmektedir.

Vasi kısıtlı adına alınan ÖTV'siz aracı 5 yıl dolmadan satabilir mi?

Hayır, vasi aracı tek başına satamaz. 5 yıl dolsa dahi aracın satışı için yeniden Sulh Hukuk Mahkemesine başvurularak TMK 462 kapsamında "Araç Satış İzni" alınması ve mahkemece belirlenecek bilirkişi rayiç bedeli üzerinden satışın yapılması şarttır.