İkinci El Engelli Aracı Alımında ÖTV Muafiyeti ve Noter Devir İşlemleri 2026

Türkiye otomotiv piyasasında sıfır kilometre ÖTV muafiyetli araç üst limitinin enflasyon ve kur hareketleri karşısında belirli bütçe grupları için yetersiz kalması, engelli bireyleri ve ailelerini ikinci el piyasasındaki alternatif alım modellerine yöneltmektedir. Ancak kamuoyunda en sık yanılgıya düşülen konulardan biri; normal piyasada satışta olan standart bir ikinci el otomobilin engelli raporu ibraz edilerek ÖTV'den arındırılabileceği zannıdır. Türk vergi mevzuatı gereğince Özel Tüketim Vergisi yalnızca sıfır kilometre taşıtların ilk iktisabında veya ithalatında bir defaya mahsus doğan bir vergidir; dolayısıyla piyasada daha önce vergisi ödenmiş ikinci el bir araç satın alınırken geriye dönük ÖTV iadesi veya indirimi alınması kanunen mümkün değildir. Buna karşılık, ilk tescili bir engelli birey tarafından ÖTV istisnasıyla yapılmış bir aracın başka bir engelliye devri veya 5 yıllık yasal bekleme süresini doldurmuş bir engelli aracının piyasaya satışı çok özel vergi avantajları ve sıkı noter bürokrasisi barındırır. 2026 yılı güncel Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğleri, Noterlik Kanunu hükümleri ve Karayolları Trafik Yönetmeliği ışığında hazırlanan bu kapsamlı rehberde; ikinci el engelli taşıt devirlerinin tüm hukuki senaryoları, 5 yıl kuralının matematiksel işleyişi, vergi dairesi izin yazısı adımları, resmi taahhütname metni ve noter devir krokisi eksiksiz incelenmiştir.

1. Hukuki Dayanak: 4760 Sayılı ÖTV Kanunu Madde 7 ve Madde 15 Hükümleri

Engelli araçlarının devir ve satış rejimi, 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7/2 ve 15/2-a maddeleri ile tanzim edilmiştir. Kanun koyucu istisnanın kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla şu temel ilkeleri vazetmiştir:

• İlk İktisap Kuralı (Madde 7/2): Engellilik derecesi %90 ve üzerinde olanlar ile ortopedik engeli sebebiyle hareket ettirici özel tertibat yaptıranların yurt içinden sıfır kilometre araç alımları 5 yılda bir defa olmak üzere ÖTV'den müstesnadır. Standart piyasadaki ikinci el araçlar ilk iktisap kapsamında olmadığından ikinci el alımlarda ÖTV muafiyeti doğmaz.
• İstisnadan Yararlanan Taşıtların Satışı (Madde 15/2-a): İlk iktisabında istisna uygulanan taşıtların, istisna hakkı olmayan kişi veya kurumlara 5 yıllık süre dolmadan önce satışı veya devri halinde, ilk iktisaptaki matrah üzerinden alıcı veya satıcı tarafından ÖTV ödenmesi zorunludur. Ancak aynı madde uyarınca; 5 yıllık yasal süre dolmadan önce aracın aynı şartları taşıyan başka bir malul veya engelliye satışı halinde ÖTV tahsil edilmez.
• 5 Yılın Dolması Hali: Tescil tarihinden itibaren tam 5 takvim yılını (60 ayı) doldurmuş olan engelli araçları, kime satılırsa satılsın herhangi bir ÖTV farkı veya ceza ödenmeksizin serbest piyasaya devredilebilir. Aracın üzerindeki "engelli aracı" şerhi kaldırılır ve normal binek statüsüne kavuşur.
• Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) İstisnası: 197 Sayılı MTV Kanunu'nun 4. maddesi gereğince, engelli birey ister sıfır ister ikinci el piyasadan herhangi bir araç satın alsın, araç adına tescil edildiği andan itibaren yıllık Motorlu Taşıtlar Vergisinden tamamen muaftır.

2. İkinci El Engelli Aracı Alım/Satım Senaryoları Karşılaştırma Matrisi

İkinci el piyasasında engelli araçlarıyla ilgili karşınıza çıkabilecek 4 temel senaryonun vergi, noter ve tertibat açısından detaylı karşılaştırması aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

3. Engelliden Engelliye İkinci El Araç Devri Nasıl Yapılır? (5 Adım)

İlk iktisabından bu yana henüz 5 yıl geçmemiş bir engelli aracını başka bir engelli bireyin ÖTV ödemeksizin satın alabilmesi için izlenmesi gereken yasal bürokrasi zinciri şöyledir:

1. Alıcının Rapor ve Ehliyet Uygunluğunun Tespiti: Alıcı birey ya %90 ve üzeri sağlık kurulu raporuna sahip olmalı ya da özel tertibatlı araç kullanabileceğini gösteren engelli sağlık kurulu raporu ile üzerinde ilgili kısıtlama kodları (10.02, 35.03, 40.11 vb.) bulunan engelli sürücü belgesine sahip olmalıdır. Rapor derecesi ve kodlar satıştaki araçla birebir örtüşmelidir.
2. Yetkili Vergi Dairesine Müracaat: Aracın tescilli olduğu yerdeki Nakil Vasıtaları Vergi Dairesine alıcı ve satıcı birlikte veya noter vekilleri aracılığıyla başvurur. Vergi dairesine alıcının onaylı sağlık kurulu raporu, sürücü belgesi ve aracın mevcut ruhsatı ibraz edilir.
3. Vergi Dairesinden "İstisnalı Araç Devir İzin Yazısı" Alınması: Vergi dairesi inceleme yaparak alıcının ÖTV muafiyet hakkının bulunduğunu ve son 5 yıl içinde başka bir ÖTV'siz araç almadığını teyit eder. Vergi dairesi müdürlüğü notere hitaben "Bahse konu taşıtın 4760 Sayılı ÖTV Kanunu'nun 15/2-a maddesi kapsamında istisna şartlarını taşıyan [Alıcının Adı]'na ÖTV aranmaksızın devredilmesinde sakınca bulunmamaktadır" yazısını tanzim eder.
4. Noterde Mülkiyet Devri: İlgili izin yazısı ile birlikte noterliğe gidilir. Noter, vergi dairesi izin belgesini sisteme tarar ve araç satış sözleşmesini düzenler. Satış bedeli banka üzerinden satıcıya aktarılır.
5. Tertibat Değişimi ve Ruhsat Tescili (Varsa): Satıcı ile alıcının ortopedik engeli farklıysa (örneğin satıcı sağ ayak, alıcı sol ayak engelli ise), araç Makina Mühendisleri Odası onaylı yetkili mühendislik firmasına götürülerek eski aparat sökülür, alıcının engeline uygun yeni aparat monte edilir. TSE muayenesi ve TÜVTÜRK tadilat muayenesinin ardından noterden yeni tescil belgesi (ruhsat) çıkarılır.

Sıfır kilometre araçlardaki güncel tavan fiyatları ve ÖTV indirim formüllerini incelemek için ÖTV Hesaplama Robotu ve 2026 ÖTV Muafiyetli Sıfır Araç Üst Limiti içeriklerimizi ziyaret edebilirsiniz.

4. 5 Yılı Dolan Engelli Aracının Normal Vatandaşa Satışı

Engelli birey tarafından sıfır kilometre olarak alınan bir taşıt, ilk tescil tarihinden itibaren tam 5 takvim yılını (60 ayı) tamamladığında üzerindeki tüm vergi kısıtlamaları kalkar:

• Vergi Dairesi Yazısı: 5 yıllık süre dolduğunda araç herhangi bir vatandaşa veya galeriye piyasa değerinden satılabilir. Öncesinde vergi dairesine gidilerek sistemdeki "ÖTV İstisnalı Taşıt" şerhinin kaldırıldığına dair resmi belge veya sistem teyidi alınmalıdır.
• Aparat Söküm Projesi (Aparat Varsa): Eğer araçta gaz-fren elden kumanda gibi ortopedik tertibat bulunuyorsa, normal bir vatandaşa satılabilmesi için öncelikle aparatın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkili araç tadilat firmasında söktürülmesi, TSE araç kontrol merkezinden onaylatılması ve TÜVTÜRK tadilat muayenesinden geçirilerek standart hale getirilmesi şarttır. Aksi halde noter satışı onaylayamaz. Zihinsel engelli (%90) adına alınan tertibatsız fabrika çıkışlı orijinal araçlarda ise hiçbir teknik işlem gerekmez; doğrudan notere gidilir.
• Yeni Araç Hakkının Doğması: 5 yıl dolduktan sonra aracını satan engelli birey, aynı gün içerisinde yeniden sıfır kilometre ÖTV muafiyetli araç alma hakkını kazanır. Eski aracı satmadan da yeni bir araç alınamaz; vergi dairesi sisteminde ikinci bir muafiyetli araç tesciline izin verilmez.

5. Engelliden Engelliye Araç Devri Vergi Dairesi Başvuru Dilekçesi

ÖTV ödemeksizin aracını başka bir engelliye devretmek isteyen satıcı ve alıcının ilgili Nakil Vasıtaları Vergi Dairesi Müdürlüğüne vereceği ortak başvuru dilekçesi:

Normal piyasadan aldığım ikinci el otomobile engelli raporumla ÖTV indirimi uygulanır mı?

Hayır, kesinlikle uygulanmaz. Özel Tüketim Vergisi sadece sıfır araçların ilk iktisabında (bayiden ilk satışında) veya gümrükten ithalatında tahakkuk ettirilen bir vergidir. İkinci el piyasasında satışa çıkarılan araçların ÖTV'si ilk sahibi tarafından devlete ödenmiş olduğundan, ikinci el alımlarda engelli raporu ibraz edilerek geriye dönük ÖTV indirimi veya para iadesi alınması kanunen imkansızdır. Ancak araç adına tescil edildikten sonra Motorlu Taşıtlar Vergisinden (MTV) muafiyet sağlanabilir.

Engelliden engelliye araç devri yapıldığında 5 yıllık süre sıfırlanır mı, yoksa kalan süre mi devam eder?

Devralan yeni engelli için 5 yıllık yasal muafiyet süresi aracın ilk tescil tarihinden itibaren devam etmez; yeni devir tarihi itibarıyla yeni bir 5 yıllık bekleme süresi başlar. Örneğin ilk sahibi aracı 2 yıl kullandıktan sonra size devretmişse, siz aracı devraldığınız tarihten itibaren 5 yıl boyunca ÖTV'siz başka bir sıfır araç alamazsınız. Ancak aracı normal bir vatandaşa satmak istediğinizde, aracın ilk tescilinden itibaren 5 yıl dolmuşsa ÖTV ödemezsiniz.

5 yılı dolmadan engelli aracını normal vatandaşa satan kişi ne kadar ÖTV öder?

5 yıllık yasal süre dolmadan önce araç sağlam bir vatandaşa veya galeriye satılırsa, aracın ilk satın alındığı tarihteki matrah üzerinden hesaplanan ve o tarihte tahsil edilmeyen ÖTV tutarı kuruşu kuruşuna vergi dairesine peşin olarak ödenir. Aracın bugünkü kasko veya piyasa değeri üzerinden değil, ilk iktisap faturasındaki muaf tutulan ÖTV miktarı esas alınır.

Aparatlı engelli aracını alan normal vatandaş bu aparatla aracı kullanabilir mi?

Hayır. Karayolları Trafik Kanunu ve Trafik Yönetmeliği'nin 53. maddesi uyarınca, engelli tertibatı bulunan araçların sağlam kişiler tarafından kullanılması yasaktır. Normal bir vatandaş engelli aracını satın aldığında, aracı kendi adına tescil ettirmeden önce mühendislik projesi çizdirerek aparatı tamamen söktürmek ve aracı orijinal fabrika ayarlarına döndürerek TÜVTÜRK muayenesinden geçirmek zorundadır.

İkinci el engelli aracı alırken kasko ve sigortada engelli indirimi uygulanır mı?

Sigorta şirketlerinin birçoğu engelli adına kayıtlı araçlara %10 ile %25 arasında değişen oranlarda kasko indirimi uygulamaktadır. İkinci el olarak engelliden engelliye devralınan veya piyasadan alınıp engelli adına tescil edilen tüm araçlarda, ruhsatta yer alan engelli şerhi veya vergi muafiyeti sigorta şirketine ibraz edilerek poliçe indiriminden yararlanılabilir. Ayrıntılar için Engelli Araç Kasko İndirimi Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.