Toplumsal hayatta engelli bireylerin kamusal hizmetlere, iş yerlerine, sağlık kuruluşlarına ve sosyal donatılara bağımsız biçimde erişebilmelerinin en hayati araçlarından biri engelli araç park yerleridir. Hareket kısıtlılığı bulunan, tekerlekli sandalye veya yürüme destek cihazı kullanan vatandaşlarımızın araçlarından güvenle inebilmesi ve genişletilmiş iniş-biniş paylarından yararlanabilmesi amacıyla ihdas edilen bu alanlar, ne yazık ki yetkisiz sürücüler tarafından sıklıkla fütursuzca işgal edilmektedir. Kanun koyucu, bu ağır hak ihlalinin önüne geçebilmek adına 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda (KTK) çok özel ve caydırıcı bir düzenlemeye imza atmıştır.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 61/1-o bendi gereğince; engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerine yetkisiz olarak park eden araç sürücülerine, genel park yasağı cezasının tam 2 katı tutarında idari para cezası uygulanmakta ve araç çekici vasıtasıyla derhal menedilmektedir. 2026 yılı trafik ceza tarifeleri, AVM otoparklarında ceza uygulama yetkisi, 112 Acil Çağrı / EGM ihbar protokolleri ve itiraz mekanizmaları bu kapsamlı rehberde mevzuat dayanaklarıyla incelenmektedir.
Karayolları Trafik Kanunu Madde 61/1-o ve Engelli Park Alanlarının Yasal Dayanağı
Türkiye'de karayolları ve trafik düzenlemeleri, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu kanuna bağlı çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine tabidir. Kanunun 'Duraklama ve Park Etme Yasakları' başlıklı 61. maddesi, araçların hangi alanlara park edemeyeceğini fıkralar halinde saymıştır. Bu maddenin (o) bendi ise engelli haklarını korumaya yönelik en net koruma kalkanıdır:
'Taşıt yolu üzerinde özürlülerin araçları için ayrılmış park yerlerinde park etmek yasaktır. Bu fıkra hükmüne uymayanlara, bu maddenin diğer fıkralarında belirtilen park yasaklarına uymayanlara verilen para cezasının iki katı oranında idari para cezası verilir.'
Ayrıca 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 4. maddesi, kamusal alanların ve kentsel altyapının engellilerin erişilebilirliğine uygun hale getirilmesini ve bu alanlardaki kullanım hakkının engellenemeyeceğini hükme bağlar. Bir alanın yasal olarak 'engelli park yeri' sayılabilmesi için zemininde uluslararası erişilebilirlik sembolü (mavi zemin üzerine beyaz tekerlekli sandalye ikonu) boyanmış olması veya dikey trafik levhası (engelli park işareti) ile açıkça işaretlenmiş bulunması yeterlidir. Engelli araçlarının genel kullanım kuralları ve hakları hakkında engelliler adına alınan aracı kimlerin kullanabileceği rehberimizden detaylı bilgi edinebilirsiniz.
2026 Yılı İki Kat Para Cezası Tarifesi ve Çekici Masrafları
Trafik para cezaları, her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilan edilen yeniden değerleme oranında otomatik olarak artırılmaktadır. 2026 yılı ceza kılavuzuna göre standart bir park yasağını ihlal etmenin cezası ile engelli park yerini işgal etmenin maliyeti arasındaki fark dramatik boyuttadır:
• Standart Hatalı Park Cezası (KTK m. 61 Genel): 993,00 TL (15 gün içinde %25 indirimli: 744,75 TL)
• Engelli Park Yeri İşgali Cezası (KTK m. 61/1-o): 993,00 TL × 2 = 1.986,00 TL
• 15 Gün İçinde Peşin Ödeme İndirimi: 1.986,00 TL × %75 = 1.489,50 TL
• Sürücü Ceza Puanı: Araç sürücüsünün ehliyetine 15 ceza puanı işlenir (1 yıl içinde 100 ceza puanına ulaşan sürücünün ehliyetine 2 ay el konulur).
• Çekici ve Otopark Masrafları: Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 115 uyarınca araç derhal çekilir. Şehirlere göre değişmekle birlikte ortalama çekici ücreti (1.200 TL – 1.800 TL) ile günlük yediemin otopark ücreti (250 TL – 400 TL) ihlal yapan sürücü tarafından nakden ödenmeden araç teslim edilmez.
Sonuç olarak, engelli park yerini gasbeden bir sürücünün cebinden çıkacak toplam asgari maliyet 3.500 TL ila 4.200 TL arasında değişmektedir. Belediye otoparklarındaki ücretsiz kullanım imkanları için İSPARK ve belediye otoparklarında engelli park hakkı kılavuzumuza göz atabilirsiniz.
Park İhlalleri ve Yaptırımlar Karşılaştırma Matrisi
Karayolları Trafik Kanunu'nda düzenlenen farklı duraklama ve park etme ihlalleri ile engelli park yeri işgalinin yasal sonuçları aşağıdaki semantik tabloda karşılaştırılmıştır:
| İhlal Türü ve Fiil | İlgili KTK Maddesi | 2026 Ceza Tutarı | 2 Kat Katlama Kuralı | Ceza Puanı | Çekici Yaptırımı |
|---|---|---|---|---|---|
| Engelli Park Yeri İşgali | KTK Madde 61/1-o | 1.986,00 TL | EVET (Normal cezanın 2 katı) | 15 Puan | ZORUNLU (Derhal Çekilir) |
| Standart Park Yasağı Alanı | KTK Madde 61/1-a, b, c | 993,00 TL | HAYIR (1 Kat) | 10 Puan | Trafiği engelliyorsa çekilir |
| Otobüs / Tramvay Durağına Park | KTK Madde 61/1-e | 993,00 TL | HAYIR (1 Kat) | 10 Puan | Zorunlu |
| Yaya Geçidi / Kaldırım Parkı | KTK Madde 61/1-d, n | 993,00 TL | HAYIR (1 Kat) | 10 Puan | Yaya yolunu kapatıyorsa |
| Sahte Engelli Kartı ile Park | KTK 61/1-o + TCK 204 | 1.986,00 TL + Adli Para Cezası | EVET + 2 yıldan 5 yıla hapis | 20 Puan | Adli Emanet / Çekici |
Kanun metninde de açıkça görüleceği üzere, kanun koyucu hiçbir park ihlalinde 2 kat ceza öngörmemiş; yalnızca engelli bireylerin hareket kabiliyetini engelleyen eylemlere bu özel yaptırımı uygulamıştır. Kanunun orijinal metnine 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
AVM ve Özel Otoparklarda Ceza Kesme Yetkisi ve Danıştay İçtihadı
Sürücüler arasında en yaygın yanlış inanışlardan biri, alışveriş merkezlerinin (AVM), özel hastanelerin, süpermarketlerin ve rezidans otoparklarının 'özel mülk' olduğu gerekçesiyle trafik polisinin buralarda ceza yazamayacağı iddiasıdır. Bu iddia hukuken tamamen hükümsüzdür.
2918 Sayılı Kanun Madde 2/b bendi uyarınca; 'Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile genel trafiğin kullanımına izin verilen yerler bu kanun kapsamındadır.' Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ile Emniyet Genel Müdürlüğü'nün yerleşik genelgelerine göre, AVM otoparkları kapısında bariyer veya özel güvenlik olsa dahi 'kamuya açık alan' statüsündedir. Bu alanlarda engelli park yerlerine park eden yetkisiz araçlar hakkında:
• AVM güvenlik personeli tutanak tutarak yetkili trafik polisini veya zabıtayı davet etmekle yükümlüdür.
• Trafik denetleme ekipleri AVM kapalı ve açık otoparklarına girerek KTK 61/1-o uyarınca ceza tutanağı düzenler ve çekici çağırarak aracı otoparktan çektirir.
• AVM yönetiminin engelli otoparklarını usulüne uygun tahsis etmemesi veya ihlallere göz yumması durumunda, İl Ticaret Müdürlüğü ve Belediye tarafından AVM işletmesine 5378 Sayılı Kanun kapsamında idari para cezası kesilir.
Engelli Park Yeri İşgalini İhbar Etme Adım Adım Yol Haritası
Engelli bir birey olarak aracınızı park etmek istediğinizde yerin yetkisiz bir araç tarafından gasbedildiğini görürseniz veya duyarlı bir vatandaş olarak bu ihlale tanık olursanız, resmi yaptırım uygulanmasını sağlamak için izlemeniz gereken 5 adım şunlardır:
- Fotoğraflı ve Videolu Kanıt Tespiti Yapın: İhlal yapan aracın plakasını, park ettiği yerdeki engelli logosunu (zemin boyasını veya dikey tabelayı) ve aracın ön camını (engelli park kartının bulunmadığını) net olarak gösterecek 2-3 adet fotoğraf çekin.
- 112 Acil Çağrı Merkezini Arayın: 112'yi arayarak bulunduğunuz konumu (örneğin: Şişli Cevahir AVM -2 kapalı otoparkı engelli alanı veya Atatürk Caddesi No:42 önü) belirtip 'Karayolları Trafik Kanunu 61/1-o bendi uyarınca engelli park yeri işgali ihbarı' verin ve trafik ekibi ile çekici talep edin.
- EGM Mobil ve Online İhbar Kanallarını Kullanın: Emniyet Genel Müdürlüğü'nün resmi EGM Online Trafik İhbar portalı veya akıllı telefonlardaki Emniyet Mobil uygulaması üzerinden çektiğiniz fotoğrafları yükleyerek anlık ihbar kaydı oluşturun.
- AVM ve Site Güvenlik Amirliğine Başvurun: İhlal AVM, hastane veya site içindeyse güvenlik müdürlüğüne başvurarak araç plakasına anons geçilmesini ve derhal zabıta/trafik çağrılmasını talep edin.
- İlçe Emniyet Müdürlüğüne Yazılı Şikayette Bulunun: Sürekli aynı aracın aynı yeri işgal etmesi durumunda fotoğraflı bir şikayet dilekçesiyle İlçe Trafik Denetleme Büro Amirliği'ne resmi müracaat yapın.
Emniyet Müdürlüğüne Verilecek Resmi İhbar ve Şikayet Dilekçesi
Fotoğraflı delillerle birlikte İl/İlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'ne veya Valilik/Kaymakamlık makamına sunulacak resmi başvuru dilekçesidir:
[İL / İLÇE ADI] İLÇE EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ TRAFİK DENETLEME BÜRO AMİRLİĞİ'NE ŞİKAYET EDEN: [Adınız Soyadınız] T.C. KİMLİK NO: [11 Haneli T.C. Numaranız] ADRES: [İkametgah Adresiniz] TELEFON: [İletişim Numaranız] ENGELLİ RAPOR / KART NO: [Varsa Engelli Kimlik / Park Kart Numarası] İHLAL EDEN ARAÇ BİLGİLERİ: Plaka Numarası: [Örn: 34 ABC 123] Marka / Model / Renk: [Araç Markası ve Rengi] Olay Tarihi ve Saati: [GG.AA.YYYY - Saat: 14:30] Olay Yeri / Konum: [İhlalin Gerçekleştiği Açık Adres, AVM veya Cadde Adı] ŞİKAYET KONUSU: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 61/1-o uyarınca engellilere tahsisli park yerinin haksız işgali sebebiyle 2 kat idari para cezası ve çekici yaptırımı uygulanması talebidir. AÇIKLAMALAR: 1. Yukarıda belirtilen tarih ve saatte, ekteki fotoğraflarda açıkça görüleceği üzere [Konum Adı] mevkiinde bulunan ve zemin boyası ile dikey trafik levhasıyla engelli bireylere tahsis edildiği tescilli olan park alanına [Şikayet Edilen Plaka] plakalı araç tarafından usulsüz olarak park edilmiştir. 2. Aracın ön camında ve torpidosunda Emniyet Genel Müdürlüğü'nce verilmiş herhangi bir 'Engelli Park Kartı' bulunmadığı gibi, araç sahibinin engelli birey taşımadığı ve alanı keyfi olarak işgal ettiği tespit edilmiştir. 3. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 61. maddesinin birinci fıkrasının (o) bendi gereğince, engelli araçları için ayrılmış park yerlerine park eden sürücülere standart cezanın iki katı tutarında idari para cezası verilmesi ve aracın Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 115 gereği çektirilmesi amir hükümdür. 4. İlgili araç sürücüsü hakkında KTK Madde 61/1-o bendi uyarınca 2 kat trafik idari para cezası karar tutanağının tanzim edilmesini ve neticeden 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde tarafıma yazılı bilgi verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. EKLER: 1. Olay anını, aracın plakasını ve engelli tabelasını gösterir renkli fotoğraflar (2 Adet) 2. Varsa Şikayetçinin Engelli Sağlık Raporu veya Park Kartı Fotokopisi Şikayetçi: [Adı Soyadı, Tarih ve İmza]
AVM ve Site Yönetimine Sunulacak Denetim Talep Dilekçesi
Alışveriş merkezlerinde veya toplu konut sitelerinde engelli park alanlarının korunması ve denetim altına alınması amacıyla işletme yönetimine sunulacak ihtar ve talep dilekçesidir:
[AVM / SİTE YÖNETİMİ TİCARİ UNVANINA] TALEPTE BULUNAN: [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, İletişim] KONU: Otopark alanındaki engelli park yerlerinin korunması, fiziki bariyer/kilit mekanizması tesisi ve yetkisiz araçlar hakkında zabıta/trafik çağrılması talebidir. İşletmenize ait kapalı/açık otoparkta 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun uyarınca zorunlu olarak tahsis edilmiş bulunan engelli park alanları, özel güvenlik biriminizin denetim yetersizliği sebebiyle sürekli olarak yetkisiz araçlar tarafından işgal edilmektedir. 2918 Sayılı KTK m. 2 gereğince AVM otoparkları kamuya açık alan statüsünde olup, KTK m. 61/1-o uyarınca bu yerleri işgal edenlere 2 kat idari para cezası kesilmesi kanuni zorunluluktur. Bu doğrultuda; 1. Engelli park yerlerine uzaktan kumandalı veya görevli kontrollü kilitli bariyer/yatar bariyer sistemi kurulmasını, 2. Alanı işgal eden yetkisiz araçların plakalarının tespit edilerek 112 Acil Çağrı / Trafik Ekiplerine ve Belediye Zabıtasına derhal bildirilerek çektirilmesini, 3. Aksi halde işletmeniz aleyhine 5378 Sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanması için Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Valilik makamına şikayette bulunulacağı hususunu bilgilerinize arz ederim. Talepte Bulunan: [Adı Soyadı, Tarih ve İmza]
